Canon journalistiekHet is begin september en traditiegetrouw is het nieuwe studiejaar van start gegaan. Honderden studenten zijn onlangs begonnen aan hun opleiding tot journalist. Stel nu eens dat je zo’n student bent. Hongerig naar kennis over het vak, nieuwsgierig naar de trucs van het ambacht en natuurlijk hunkerend naar de grote voorbeelden uit het verleden. Voorbeelden van journalisten die met hun onthullingen en scherpe pennen het land in rep en roer brachten,  misstanden aan de kaak stelden en soms zelfs presidenten ten val brachten.

Voor al die ambitieuze studenten is er nu een mooi boek waarin de iconen van de journalistiek staan opgesomd: de Canon van de Journalistiek. En die canon is reuze handig, want nu weet je als journalist in de dop na een avondje bladeren precies welke boeken je absoluut moet gaan lezen of welke films je echt moet gaan zien.

En ook als je al lang geen student meer bent en je al wat langer bezig houdt met journalistiek, is dit boek zeker  de moeite waard. Ik kwam in elk geval nog wel wat onbekende aanraders tegen. Meteen al op de eerste pagina. Het Nollen Syndicaat was mij volledig onbekend.  Het is een spraakmakende serie artikelen die Vrij Nederland-journalist Rudie van Meurs in 1978 schreef over de schaamteloze zelfverrijking van de toenmalige directeur van een stichting van internaten voor zwakzinnigen.

Acht rubrieken
Het boek is opgebouwd uit een achttal rubrieken, zoals onderzoeksjournalistiek, participerende journalistiek, interviews en mediageschiedenis. In elke rubriek worden vijf toonaangevende werken besproken. Vooral boeken, maar ook films en een website.

Sommige iconen in het boek zijn evident, omdat ze gerekend worden tot de groten uit de journalistiek, zoals Hunter S. Thompson, Günter Walraff, Truman Capote, Henk Hofland en Ischa Meijer. Maar – zoals bij elke canon – zijn andere keuzes discutabel. Dat erkent ook de eindredacteur van het boek, Ad van Liempt, in het voorwoord: “de gekozen werken zijn natuurlijk voor discussie vatbaar.”

Discussie
Het is jammer dat die discussie zich binnenskamers heeft afgespeeld. Dat wil zeggen, binnen de muren van de Hogeschool Utrecht waar de leden van het Lectoraat Crossmedia de samenstelling van de canon bespraken.  Dat is jammer omdat er vermoedelijk veel meer journalistieke parels ter tafel zijn gekomen die uiteindelijk het boek niet hebben gehaald, maar desondanks de moeite waard zijn.

Gelukkig is het nooit te laat voor een goede discussie. Dus waarom zouden we dat niet doen op De Nieuwe Reporter? Ik doe graag de aftrap met twee – in mijn ogen – onlogische keuzes.

  • In de rubriek ‘mediageschiedenis’ is gekozen voor de biografie van de VARA. Inderdaad een indrukwekkend werk met alle historische details over deze omroep. Maar als ik een boek van de hand van  mediahistoricus Huub Wijfjes zou aanraden, dan zou mijn keuze vallen op Journalistiek in Nederland, 1850-2000. Elke (aspirant-) journalist zou dit boek moeten lezen om een idee te krijgen van de kleurrijke geschiedenis van de Nederlandse journalistiek.
  • In de rubriek ‘nieuwe media’ vind  ik de documentaire Outfoxed een vreemde eend in de bijt. Want wat heeft Fox News Channel van doen met nieuwe media? Graag inruilen dus voor een werk dat duidelijk maakt hoe nieuwe media de journalistiek op zijn kop zetten. Een echte must vind ik We media van Chris Willis en Shayne Bowman. In 2003 voorspelden deze auteurs haarfijn hoe het oude gesloten mediasysteem zou worden opengebroken en analyseerden ze welke gevolgen dat zou gaan hebben voor de journalistiek.

Ongetwijfeld hebben vele anderen ook een meningen over iconen die ontbreken. De Nieuwe Reporter biedt hier de mogelijkheid om dat te laten weten.  Om dat mogelijk te maken volgt hieronder de volledige lijst uit de Canon voor de journalistiek.

Onderzoeksjournalistiek binnenland

  1. Rudie van Meurs: Het Nollen syndicaat (1978)
  2. Bart Middelburg & Kurt van Es: Operatie Delta (1994)
  3. Jeroen Smit: De prooi (2008)
  4. Oscar van der Kroon: Sjoemelen met miljoenen (2001)
  5. Gerard van Westerloo: Niet spreken met de bestuurder (2003)
Onderzoeksjournalistiek buitenland
  1. Seymour M. Hersh: My Lai (1969)
  2. David Rohde: Endgame (1997)
  3. Bob Woodward: Bush at war (2002)
  4. Alan J. Pakula: All the president’s men (1976)
  5. Orson Welles: Citizen Kane (1941)
Participerende journalistiek
  1. Hunter S. Thompson: Hell’s angels (1966)
  2. Günter Wallraff: Verslaggever van BILD (1977)
  3. Jantiene van Aschs: Intermezzo (1988)
  4. Patrick Pouw: Salaam! (2008)
  5. Philip Mechanicus: In depot (1964)
Reportage
  1. Truman Capote: In cold blood (1965)
  2. Martha Gellhorn: The face of war (1959)
  3. Paul Theroux: The great railway bazaar (1975)
  4. Rudi Rotthier: De koranroute (2003)
  5. Ryszard Kapuscinski: The soccer war (1992)
Interviews
  1. Bibeb: Interviews 73/77 (1977)
  2. Willem Wittkampf: Verzameld werk (2000)
  3. Frénk van der Linden: Laten we eerlijk zijn (2005)
  4. Ischa Meijer: De interviewer (1999)
  5. Ron Howard: Frost/Nixon (2008)
Journalistieke reflectie
  1. Henk J.A. Hofland: Tegels lichten (1972)
  2. Timothy Crouse: Boys on the bus (1973)
  3. Joris Luyendijk: Het zijn net mensen (2006)
  4. Nick Davies: Flat earth news (2008)
  5. Hans Pool & Maaik Krijgsman: Looking for an icon (2005)
Mediageschiedenis
  1. Frank van Vree: De metamorfose van een dagblad (1996)
  2. Ad van Liempt: Het Journaal (2005)
  3. Mariëtte Wolf: Het geheim van De Telegraaf (2009)
  4. Huub Wijfjes: VARA (2009)
  5. World Press Photo: De dingen zoals ze zijn
Nieuwe media
  1. IJsbrand van Veelen: Wiki’s waarheid (2008)
  2. Henk Blanken & Mark Deuze: De mediarevolutie (2003)
  3. Robert Greenwald: Outfoxed (2004)
  4. Jeff Jarvis: What would Google do? (2008)
  5. De Nieuwe Reporter (2006)

Ad van Liempt (redactie): Canon van de Journalistiek. Uitgeverij Boom, Amsterdam. 152 pagina’s. Prijs 19,90 euro. ISBN 978 94 6105 173 8. Het boek is te bestellen bij Uitgeverij Boom.

Alexander Pleijter

Hoofdredacteur

Alexander Pleijter is hoofdredacteur van De Nieuwe Reporter. Hij werkt als universitair docent Journalistiek en Nieuwe Media aan de …
Profiel-pagina
Al 19 reacties — discussieer mee!