regionale dagbladenDe regionale krant had het zwaar te verduren in de afgelopen 20 jaar. Dat bleek uit deel 1 van deze serie: de totale oplage kromp met meer dan dertig procent en concurrerende regionale titels zijn vrijwel uitgestorven in Nederland. In deel 2 neemt krantenkenner Piet Bakker de individuele titels onder loep: het Limburgs Dagblad en de Gooi- en Eemlander verloren de helft van hun oplage.

Regionale kranten in Nederland verloren in 20 jaar eenderde van hun oplage terwijl hun dekking bijna halveerde en concurrentie tussen titels vrijwel verdween. Wordt dit leed gezamenlijk gedeeld of lijden sommige titels meer dan anderen? De meeste titels lijden overigens helemaal niet meer – de meerderheid is namelijk verdwenen, gefuseerd of overgenomen.

In de afgelopen twee decennia is een imposante fusiegolf door de regio gespoeld. Van de huidige 17 regionale kranten verscheen een dozijn 20 jaar geleden onder dezelfde naam, maar zelfs die kranten zijn veranderd. De Gelderlander, het Noordhollands Dagblad en het Leidsch Dagblad slokten bijvoorbeeld kleine concurrenten op. Negen kranten bleven ongewijzigd in de afgelopen decennia: Barneveldse Krant, Brabants Dagblad, Eindhovens Dagblad, Friesch Dagblad, Gooi- & Eemlander, Haarlems Dagblad, Het Parool, Leeuwarder Courant en PZC. Nieuw – door fusies – zijn het Dagblad van het Noorden, de Stentor, BN De Stem, Dagblad de Limburger en de Twentsche Courant Tubantia.

Maar tegenover de 17 overlevers, opslokkers en fusiekranten staan bijna 60 verdwenen titels – waarbij de namen soms wel voortbestaan als onderkop of als deel van de nieuwe titel. Veel van die verdwenen titels waren overigens 20 jaar geleden geen zelfstandige kranten maar edities of kopbladen. In de onderstaande tabel zijn ze opgenomen onder het concern dat nu de opvolger van de krant uitgeeft.

Mecom (Wegener/MGL) Telegraaf Media Groep Persgroep (PCM) NDC VBK
Arnhemse Courant Dagblad van Almere Amersfoortse Courant Drentse & Asser Courant
Brabants Nieuwsblad De Courant Nieuws vd Dag De Dortenaar Drentse Courant
Dagblad Flevoland De Typhoon Goudsche Courant Emmer Courant
Dagblad vh Oosten Leidse Courant Haagsche Courant Groninger Dagblad
Dagblad v Noord-Limburg Nwe Noordhollandse Courant Het Binnenhof Hoogeveens Dagblad
De Limburger Beverwijkse Courant Het Vrije Volk Nieuwsblad vh Noorden
De Stem De Zaanlander Nwe Zeister Courant Winschoter Courant
De Vallei Alkmaarsche Courant Dagblad Rivierenland  
Deventer Dagblad Enkhuizer Courant Rijn en Gouwe  
Edense Courant Dagblad voor West-Friesland Rotterdams Dagblad  
Gelders Dagblad Heldersche Courant Rotterdams Nieuwsblad  
Gelders-Overijsselse Courant Schager Courant Tielse Courant  
Graafschapbode Dagblad Kennemerland Utrechts Nieuwsblad  
Hengelo’s Dagblad   Veluws Dagblad  
Limburgs Dagblad      
Nieuw Kamper Dagblad      
Noord Veluws Dagblad      
Nieuwe Apeldoornse Courant      
Nijmeegs Dagblad      
Overijssels Dagblad      
Sallands Dagblad      
Tubantia      
Twentsche Courant      
Zutphens Dagblad      
Zwolse Courant    

Het is niet uitgesloten dat de kaalslag in titels de oplage geen goed heeft gedaan. De meeste regionale lezers zijn in de afgelopen jaren hun vertrouwde titel kwijtgeraakt, sommigen zelfs meerdere malen. Van de ‘grote’ regionale kranten (titels die in de afgelopen jaren een oplage van 100.000 hadden) zijn de twee titels met de meeste verliezen, Dagblad van het Noorden (– 38%) en Dagblad de Limburger (-37%) inderdaad fusiekranten. Maar Het Parool – geen fusiekrant – verliest ook fors met 36%. Die krant verschijnt als enige van de grote titels in een echt stedelijk gebied, een traditioneel moeilijke markt. De enige andere ‘grote’ krant die meer dan gemiddeld verliest is fusiekrant BN De Stem (-35%).

Bij de kranten in onderstaande grafiek zijn alle titels die zijn samengevoegd bij de nieuwe titel gevoegd – de oplage van BN De Stem uit 1990 (toen die krant nog niet bestond) is dus de optelling van de oplages van Brabants Nieuwsblad en De Stem. De oplage van 2010 is het gemiddelde van de eerste twee kwartalen. Het beeld is voor alle titels identiek, tot 1995 gaat het goed, daarna zet vrijwel overal het verval in.

Oplages regionale titels1

Waar zes van de tien ‘grote’ titels beter dan gemiddeld scoren, gaat dat niet op voor kleinere titels. Slechts twee van de zeven kleinere kranten, de Barneveldse Krant en de Provinciale Zeeuwse Courant, doen het beter dan gemiddeld met dalingen van 10 en 18%. Alle andere titels verliezen meer dan gemiddeld, het Limburgs Dagblad bijna de helft (-48%), de Gooi- en Eemlander meer dan de helft (-54%).

Oplages regionale titels2

Behalve grote en kleine kranten zijn er AD-kranten, tot 2005 als zelfstandige titels, daarna als editie van het landelijke AD. De oplage van 2010 is een schatting waarbij het percentuele verlies van het AD in die periode (-27%) is toegepast op oplage van 2005 van de afzonderlijke titels. Wie van de ontwikkeling bij grote titels niet vrolijk werd en bij de kleine titels verdrietig, krijg buikpijn van de AD-kranten. Alle zeven titels verloren meer dan gemiddeld, vijf van de tien raakten meer dan de helft van de oplage kwijt, de Haagsche Courant verloor bijna tweederde van haar oplage. Alleen de Dordtenaar en Rijn & Gouwe (de laatste nu deel van Groene Hart editie van het AD) verloren minder dan de helft van hun oplage.

Oplages AD titels

De Stentor, opvolger van titels als Deventer Dagblad, Zwolsche Courant en Gelders Dagblad ontbreekt in het overzicht. Het geschuif met titels en oplagen tussen de Wegener- kranten is zo complex dat het herberekenen van de oplage over de laatste 10 jaar van de vorige eeuw vrijwel ondoenlijk is. In 2002 was de oplage 147.000 tegen 124.000 in 2010 – wat neerkomt op een verlies van 18% over acht jaar, suggererend dat de Stentor de dans niet ontsprongen is in het regionale bloedbad.

Het lijkt erop dat je beter groot kan zijn dan klein, en misschien beter niet-stedelijk regionaal dan (rand)stedelijk, alhoewel dat laatste niet overal duidelijk is. Fuseren is bedrijfseconomisch misschien een goed idee, de oplage heeft het geen goed gedaan. Als bij de regionale titels de daling niet tot staan komt of minstens sterk wordt afgeremd, gaat de sector zware tijden tegemoet, vooral omdat het editie-stelsel relatief kostbaar is.

Misschien zou dat allemaal niet zo erg zijn als er in de coulissen een legertje lokale en regionale bloggers staat te trappelen om het stokje over te nemen, maar vooralsnog lijkt dat niet het geval. Over internet gesproken, de regionale kranten zijn natuurlijk ook online te vinden. Maar hoe doen ze het daar? Daarover zal deel 3 gaan.

Al 8 reacties — discussieer mee!