Peter Vandermeersch (49), de nieuwe hoofdredacteur van NRC Handelsblad - Foto Vincent Mentzel
Peter Vandermeersch (49), de nieuwe hoofdredacteur van NRC Handelsblad - Foto Vincent Mentzel

De Vlaming Peter Vandermeersch, elf jaar lang hoofdredacteur van De Standaard, is sinds 1 september de nieuwe journalistieke leider van NRC Handelsblad. Is hij de grote hervormer of het paard van Troje van de nieuwe aandeelhouders? Dinsdag 5 oktober publiceerde De Nieuwe Reporter het eerste deel van een gesprek met de man die dé kwaliteitskrant van Nederland uit de versukkeling moet halen. Donderdag 7 oktober stond het volledige interview in De Groene Amsterdammer. Vandaag verschijnt het tweede en laatste deel op De Nieuwe Reporter. Vandermeersch’ volgende prioriteiten na de vernieuwing van de zaterdagkrant: hét handelsmerk van zijn krant oppoetsen, en nieuwe media.

We will win them all

Zijn tweede prioriteit: oppoetsen van het verbleekte handelsmerk van NRC, de kwaliteitsjournalistiek. Zo’n interview waarin de ambassadeur van Indonesië uitvaart tegen Wilders en het gedoogkabinet hoort in NRC te staan, niet in het FD. “In een toespraak tot mijn redacteuren heb ik al gezegd: you win some, you lose some is niet mijn stijl. We will win them all”. Vandermeersch draagt het hart op de tong, en dat zijn de meeste Nederlandse journalisten niet gewend – zeker die van NRC niet. “Wat me hier meeviel: het hoge gehalte aan journalistiek talent. Wat me tegenviel: dat al dat talent nét te weinig ambities heeft”.

Unique Selling Points

Te vaak nog naar zijn zin blijven zijn redacteuren steken in oude patronen en gewoonten. Weer slaat hij de krant open: “Hier, kijk nou: waarom altijd Binnenland op de 2 en de 3, en Buitenland op de 4 en de 5? Laat ons daar meer mee spelen en schuiven, al naar gelang de actualiteit dat dicteert, en de kwaliteit van de stukken die klaarliggen. Zo’n vreselijk Stevens-verhaal schreeuwt erom Economie een pagina af te nemen en die aan kunst en cultuur te spenderen, bijvoorbeeld. Daarmee organiseer je ook interne concurrentie, dat is alleen maar gezond”.
Door teveel en te lang “achterover leunen” van de redactie resteren de dagbijbel van de Nederlandse intelligentsia volgens Vandermeersch nog slechts “drie Unique Selling Points: buitenland, wetenschap, en opinie en debat. Kunst en cultuur hebben we ergens in de jaren negentig kwijtgespeeld, helaas” – zelf begon hij ooit bij De Standaard als cultuurredacteur. Gedurende de tijd die NRC hem gunt – “Vijf jaar, of tien, weet ik veel hoe lang ik dit ga doen” – zal hij alles in het werk stellen om tenminste twee USP’s terug te bevechten: “Politiek en bestuur, en kunst en cultuur”.

Een betere krant maken

Het ergert hem mateloos dat Nederlandse journalisten – die van NRC Handelsblad inbegrepen – er de afgelopen maanden nauwelijks in slaagden de geheimen van de tergende kabinetsformatie aan hun lezers te onthullen. “Die haal je natuurlijk niet bij de onderhandelaars, maar bij hun ambtenaren en politieke adviseurs”, zegt hij. “Dat vergt investeren in netwerken. Ga met die mensen op café! Kweek vertrouwensrelaties!” Vandermeersch wil “behoorlijk zwaar gaan inzetten op onderzoeksjournalistiek”. Zijn opdracht vanwege de nieuwe eigenaren is niet, zegt hij, “mensen te ontslaan, maar een betere krant te maken”.
Mede daarom heeft hij Joost Oranje benoemd tot adjunct en plaatsvervangend hoofdredacteur. Oranje is een van de beste en meest gelauwerde onderzoeksjournalisten van Nederland. In het verleden was hij doorgaans goed voor één of twee scoops per jaar die publieke en private machthebbers echt een probleem bezorgden. Maar door hem in de leiding te halen is hij die verhalen toch kwijt? “Ja, dat is waar”, erkent Vandermeersch. “Maar Joost moet wat hij kan, gaan overdragen op jonge redacteuren hier. Daar heeft hij ook heel veel goesting in. Wat ik hoop te bereiken, is dat binnen nu en tien jaar wel tien mensen de prijzen zullen binnenhalen die Joost ooit in zijn eentje in de wacht sleepte”.

Volendammisering

Wat vindt de journalist Vandermeersch ontbreken aan de kunstpagina’s in NRC? “Ik ben blij dat je dat zegt, ‘als journalist’, want daar ligt de crux. Er is zóveel nieuws te halen in die sector. Wij onthulden dat het Rijksmuseum het pistool wil verwerven waarmee Volkert van der G. Pim Fortuyn vermoordde. Meteen barstte een landelijke discussie los: hoort dat wapen in het Rijksmuseum of in het Nationaal Historisch Museum? Prachtig!” Verder wil Vandermeersch minder recensies over losse voorstellingen, en vaker “één hele broadsheetpagina, of een spread in het Cultureel Supplement, over bijvoorbeeld de stand van de Nederlandse dans”.
Net zo belangrijk vindt hij de buitenlandverslaggeving, van oudsher een van de sterkste journalistieke USP’s van de krant, inderdaad. “Juist nu Nederland, net als de meeste andere Europese landen, in snel tempo volendammiseert”. Ja, dat correspondentennetwerk is kostbaar, en dat kan botsen met de winstdoelstelling van zijn aandeelhouders – dat beseft hij ook wel. Toch zou hij graag weer een eigen correspondent in Scandinavië hebben. “Als je ziet wat er in Zweden momenteel gebeurt … ’ En misschien moet de “uitmuntende’ Oscar Garschagen in China wel versterking krijgen van één of twee andere correspondenten. “Wat hij schrijft over het huidige conflict tussen China en Japan – dat is van een niveau dat je bijna nergens anders ziet. Ook niet in Le Monde of de Frankfurter Allgemeine”.

Start-up

Zijn derde prioriteit is, tenslotte, nieuwe media. Het kwakkelende nrc.nl, met een bereik van 7 procent slechts half zo groot als de deze week vernieuwde site van de Volkskrant, is hem een doorn in het oog. Openingsverhalen blijven rustig een half etmaal staan. “Ik kijk er bijna nooit op. Dat zegt al genoeg. De Standaard Online raadpleegde ik zes, acht, twaalf keer per dag. Dan was je bij, dan wist je wat er in de wereld gebeurde”. Vandermeersch plaatste onlangs de jonge blogger Ernst-Jan Pfauth, pas 24 jaar oud, aan het hoofd van de site. “Mijn opdracht aan hem is: jij wordt baas van een start-up die break-even moet draaien. Jij krijgt van mij het merk NRC, de mensen, de middelen en onbeperkte toegang tot onze artikelen. Maak daar maar wat moois van. Hij mag frank en vrij opnieuw beginnen, zonder dat de redactie van de papieren krant voortdurend over zijn schouder zit mee te kijken”. Na de relaunch, zo stelt Vandermeersch zich voor, bevat de website “een mix van het laatste nieuws, onze beste commentatoren, zoals Marc Chavannes en Folkert Jensma, en de gein en ongein van het web. Zoals dat filmpje van de man die een vlieg doodslaat met zijn iPad. Heb je dat gezien? Echt heel leuk!”


“Een onaangename verrassing’: het ontslag van Steven Adolf

Peter Vandermeersch wil investeren in meer en betere buitenlandverslaggeving, zijn aandeelhouder Egeria streeft vooral naar een zo hoog mogelijke winst.
Die twee missies staan op gespannen voet met elkaar.
Dat ondervond Steven Adolf, 25 jaar werkzaam voor NRC Handelsblad waarvan zestien jaar als correspondent in Spanje en later ook Marokko. Voor dat correspondentschap zette hij in 1993 zijn vaste dienstverband om in een freelance contract, zoals dat al jaren bij NRC gebruikelijk is. Daar tegenover stond een inspanningsverplichting van de krant om zijn buitenlandse correspondenten na terugkeer naar Nederland weer een vaste baan op de redactie te bezorgen. De krant placht die belofte altijd na te komen. Eenmaal correspondent-af werd Adolf in 2009 eindredacteur van het nieuwe NRC-kwartaalblad Focus. Maar toen dat blad begin dit jaar werd opgeheven, kreeg hij te horen dat er geen nieuwe baan voor hem was. “Een onaangename verrassing”, is het enige dat Adolf kwijt wil. “Zo plachten we bij NRC niet met elkaar om te gaan”.
Adolf werd tegen zijn zin ontslagen door waarnemers, in het vacuüm tussen het vertrek van Birgit Donker en de komst van Peter Vandermeersch. Maar zijn gedwongen vertrek per 1 oktober zet wel de toon: de druk van het rendement dat de aandeelhouders van NRC Media willen behalen, verhardt de verhoudingen tussen hoofdredactie en journalisten.


Een biografie van Peter Vandermeersch is te vinden op Wikipedia. Daarin staan ook links naar zijn eigen publicaties over de rol van de journalistiek, en die van zijn Vlaamse critici.

Behalve De Groene Amsterdammer heeft het interview met Vandermeersch inmiddels ook de kolommen gehaald van de Volkskrant, GeenStijl en Villamedia.

Al 7 reacties — discussieer mee!