schoollokaalVorige maand konden we in een Volkskrant-artikel lezen dat er een teveel aan journalistieke opleidingen in Nederland is. Huub Elzerman, voorzitter van de NVJ, wil dat de wildgroei van journalistieke opleidingen wordt tegengegaan. “Er worden veel meer studenten opgeleid dan de arbeidsmarkt aan kan. Het schort ook aan fatsoenlijke stageplekken”, was Elzermans opmerking in de krant, naar aanleiding van een brief aan toenmalig informateur Ivo Opstelten. Ik snap weliswaar deze opstelling van het gilde, maar het ligt gecompliceerder. De vermeende wildgroei is niet het probleem, maar de inhoud van het curriculum dat de opleidingen aanbieden.

Overigens heb ik sowieso een dubieuze relatie met de NVJ. Ik mocht geen lid worden. (Ik had een perskaart nodig voor een bezoek aan de Hamburgse voetbalclub FC St Pauli en dacht deze via een lidmaatschap van de NVJ eenvoudig te bemachtigen). Ik was niet journalist ‘genoeg’ – we hebben het dan over 2008. Iemand van de NVJ schijnt Jeroen Vullings van Vrij Nederland echt te hebben gebeld om te peilen wat ik voor Vrij Nederland deed en hoe vaak, hoe gênant is dat?

Nut voor de beroepspraktijk
Terug naar de hbo-opleidingen. In mijn beleving heeft een journalistieke opleiding nut voor studenten als het een realistische kijk op de beroepspraktijk heeft. Over een paar decennia zullen we het in de wiki’s kunnen nalezen. Krant werd tekst, televisie werd video, radio werd audio en de ene foto als illustratie verdween. (Daarvoor in de plaats kwamen hele digitale galerijen en slideshows). De kijker / lezer / luisteraar werd een user en sharede er lustig op los. Nieuwsorganisaties met talloze werknemers, die in de laatste jaren nul nog op digitaal wild joegen onder het systeemplafond, verdwenen. Daarvoor in de plaats keerde de journalist terug naar de ‘werkelijkheid’: de straat, het veld, name it: daar waar verhalen waren. En samen met anderen legde hij databases aan met behulp van de eerder genoemde tekst, audio, video en foto.

Journalistieke technologie is urgenter dan ooit. Het gaat veel verder dan een tapeje in een bandrecorder stoppen. Het is voor de journalistiek van essentieel belang om informatie te ontsluiten en te delen, om data te koppelen.

Elzerman beklaagt zich in zijn brief uit oktober ook dat er geen journalist meer naar een lokale raadsvergadering gaat (Ronald Plasterk maakte zich hier eerder ook al kwaad over), maar is het bij Elzerman opgekomen dat de kracht van moderne journalistiek ligt in hyperlokale journalistiek? Kleine netwerkjes van (voor mijn part bloggende) journalisten die al die informatie uit gemeenten met elkaar delen? Daar is juist een (andere) opleiding voor nodig.

Herzie de opleidingen
Mijn advies is dus om de functie van de journalistieke opleidingen te herzien. De masters van de universiteiten moeten zich richten op de onderzoeksjournalistiek en de zware content, de hbo’s moeten zich richten op de journalistieke technologie en infrastructuur (van hyperlink tot tag cloud, van blog tot videocast) en een meer ‘alledaags’ deel van de content verzorgen, en mbo’s kunnen wat mij betreft camjo’s en editors klaarstomen.

Hogescholen zijn nu nog juist te veel vergroeid met de traditionele journalistieke mores. De nadruk ligt amper op de technologie. Eerder schreef ik over de belabberde informatie die journalistieke opleidingen vrijgeven. Van een mediaopleiding (daar schaar ik journalistiek maar onder) verwacht ik een bijpassende digitale infrastructuur: open source roosters, inzicht in de lesstof, gastcolleges op video, een blog van docenten, werk van studenten, duiding van diploma’s. Immers, de student / aankomende journalist zal denken: what’s in it for me? Als iemand zonder journalistieke opleiding al online strateeg van NRC kan worden.

Maar nee. De opleidingen blijven muren opwerpen. Als we daar nu eens iets aan zouden doen! Gooi open; laat meer zien dan alleen een studiegids! Want dan maak je ook de weg vrij voor intensieve samenwerking met andere hogescholen, (online) nieuwstitels en/of omroepen. Een samenwerking die verdergaat dan stages – dan kom je straks nog goede studenten tekort.

Al 12 reacties — discussieer mee!