3D-logo

Nieuwkomers en gevestigde uitgevers proberen in heel Europa nieuwe online vormen uit voor lokaal nieuws. De resultaten verschillen sterk per land, zo bleek donderdag 9 december tijdens de eerste dag van een werkconferentie over regionale mediacentra in Maastricht, georganiseerd door 3D – Designing the Daily Digital. In Nederland blijven veel online media voor nieuws afhankelijk van printmedia en omroepen. In Groot-Brittannië probeert de nieuwe mediaminister Jeremy Hunt het magere aanbod aan lokale tv uit te breiden. Hunt hoopt op medewerking van de BBC, maar die is sceptisch. In Catalonië is de marktleider in nieuws een online partij, met hulp van vijfduizend bloggers. Ook in Nederland gloort hoop: na vier geslaagde pilots wil de Telegraaf Media Groep volgend jaar een netwerk van websites uitrollen met lokaal videonieuws. Dit is het verslag van de eerste dag van het 3D-congres. Morgen volgt het verslag van de tweede dag, vrijdag 10 december.

Friesland: pilot van een regionaal mediacentrum

Rimmer Mulder, voormalig hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant en lid van de commissie-Brinkman, opende de bijeenkomst – modern op afstand. In zijn videospeech ging Mulder in op de urgente situatie in de regiojournalistiek, en riep hij op tot samenwerking tussen regionale uitgevers, omroepen en overheid. Regionale partijen moeten het heft in eigen hand nemen en zich bezinnen op hun functie in het journalistieke landschap. De overheid kan daarbij een helpende hand bieden. In Friesland gaat de Commissaris van de Koningin, John Jorritsma, het voortouw nemen. Binnenkort start in het Hollandse Noorden overleg over een project om regionale samenwerking te bewerkstelligen en hindernissen te overwinnen.

Almere: stad zonder krant

In de discussie over regionale media wordt er vaak veel geroepen, maar is er weinig feitelijke onderbouwing, aldus crossmedia-lector Piet Bakker. Hij onderzocht daarom of er eigenlijk wel een probleem is. De onderzoeksresultaten laten zien dat er op het eerste gezicht weinig aan de hand is. Ondanks dalende oplages van regionale en lokale kranten hebben inwoners in Nederlandse gemeenten gemiddeld 20 tot 26 mediakanalen tot hun beschikking. De gemeente Leeuwarden heeft er zelfs 45. Tweederde van deze kanalen is digitaal. Daar staat tegenover dat regionale kranten eenderde van hun oplage zijn verloren. In 2000 lag de dekkingsgraad van regionale en lokale kranten nog rond de 40 à 50 procent. Nu is dat gedaald naar 30 à 40 procent. Het online bereik stijgt sterk, maar daar wordt relatief weinig verdiend. Lokale en regionale omroepen zijn er in praktisch alle gemeenten, maar in de digitale pakketten bevinden ze zich vaak op ongunstige posities.

Websites maken weinig eigen nieuws

Theoretisch gezien zou de informatievoorziening van burgers op peil gehouden kunnen worden door de opkomst van online mediakanalen, nieuwswebsites en Twitter. Uit het onderzoek van Bakker blijkt echter dat weinig zelfstandige websites eigen nieuws maken. Veel vaker zijn het simpele aggregatiesites die geen nieuwe producten opleveren, en ook amper nieuwe journalisten. Een voorbeeld van een stad zonder krant is Almere. Hoewel de stad beschikt over zestig kanalen, is er geen verslaggever die de raadsvergaderingen bijwoont. Daarvoor heeft de gemeente zelf een journalist ingehuurd. Veel sites plaatsen direct nieuws door van de site van de gemeente. Er worden amper kritische vragen gesteld. Uit deze constatering kan opgemaakt worden dat de hoge verwachtingen over nieuwe media nog zeker niet zijn waargemaakt. Online media blijven voor nieuws vaak afhankelijk van printmedia en omroepen.

Piet Bakker (links) en Phil Shepherd
Piet Bakker (links) en Phil Shepherd

Groot-Brittannië: weinig lokale tv

In Nederland mogen er dan veel lokale omroepen zijn, in Groot-Brittannië staat lokale televisie amper op de kaart. De derde spreker van de middag was Phil Shepherd, hoofd van de Community Media Association (CMA) in Groot-Brittannië. Deze organisatie vertegenwoordigt lokale community radio en televisiestations. Er is weinig kabeltelevisie buiten de grote steden. Lokaal zijn er slechts een paar analoge zenders. De digitale overschakeling biedt deze producenten een mogelijkheid. De CMA voert dan ook een actieve lobby bij de overheid om een deel van de digitale kanalen te reserveren voor het publieke doel. Daar stuiten ze op veel tegenstand. Dit heeft deels te maken met onbegrip – waarom lokale tv als er internet is? Daarnaast kan de overheid veel verdienen aan commerciële zenders. Shepherd legt uit dat er in Engeland tien miljoen mensen niet online zijn – bijna eenzesde van de bevolking. Er zijn veel geïsoleerde gemeenschappen. Door deze mensen erbij te betrekken en televisie met en over ze te maken, kan sociale winst worden geboekt in plaats van economische winst.

Landschap van lokale tv-diensten

Maar er gloort hoop aan de horizon. Jeremy Hunt, de nieuwe Conservatieve minister van Cultuur, Media en Sport, is lokale tv gunstig gezind. “Een landschap van lokale tv-diensten” zou “de lokale democratie kunnen versterken”, zo zei Hunt onlangs in een interview met BBC’s Radio Four. Om deze ontwikkeling te stimuleren, wil Hunt een einde maken aan eigendomsbeperkingen voor lokale media. Hij zei steun te vinden in “de serieuze aandacht die de BBC geeft aan samenwerking met lokale mediavoorzieningen”. De BBC zou de komende vijf jaar een lokaal platform moeten financieren en faciliteren. Maar BBC-baas Mark Thompson is minder optimistisch. Twee jaar geleden torpedeerde de BBC Trust een plan 68 miljoen pond te investeren in een netwerk van websites met lokaal videonieuws.

Catalonië: de marktleider is online

In Catalonië vinden we een interessant voorbeeld van een website die enkel online nieuws biedt en daarmee marktleider is. Al vanaf 1995 biedt Vilaweb een netwerk van lokale nieuwswebsites. Via een franchisesysteem heeft de site ongeveer dertig lokale initiatieven en vijfduizend bloggers aan zich gebonden, die over lokale zaken in Catalonië schrijven. Roger Cassany, adjunct-directeur van Vilaweb, deed uit de doeken dat deze lokale edities zowel nieuws ophalen als brengen naar de centrale site, en verder goedkoop gebruik kunnen maken van het content management- en advertentiesysteem. Op het hoofdkantoor van Vilaweb in Barcelona wordt de kwaliteit gecontroleerd. Zo kunnen, bijvoorbeeld, politieke partijen geen lokale versie beginnen. Bloggers betalen ongeveer drie euro per maand aan Vilaweb voor exposure.

Twitter voor breaking news

Vilaweb maakt verder veel gebruik van sociale media om een groot publiek te bereiken. Twitter wordt ingezet voor breaking news, en via Facebook en Youtube worden video’s gedeeld. Followers verrijken de content permanent door informatie en beeldmateriaal toe te voegen. In de toekomst verwacht Cassany veel van mobiel. In Spanje is een grote groep gebruikers die geen computer met internetverbinding heeft, maar zij bezitten wel een mobiele telefoon. Ook wordt er een iPad-applicatie gebouwd, waar gebruikers voor een klein bedrag per maand content kunnen bekijken. En in de verre toekomst hoopt Vilaweb ook een geprint maandblad uit te kunnen geven. Dan is de multimediacirkel voor dit Spaanse initiatief rond.

Bart Brouwers (links) en Roger Cassany
Bart Brouwers (links) en Roger Cassany

Telegraaf Media Groep: pilots voor een netwerk van lokale nieuwssites

Ook in Nederland wordt volgend jaar een netwerk van lokale nieuwssites uitgerold. Ondersteund door een subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Pers onderzocht de Telegraaf Media Groep (TMG) het afgelopen jaar op vier lokale sites de mogelijkheden van community building, commerciële exploitatie en aggregatie. Bart Brouwers, hoofdredacteur van dit project, presenteerde op de 3D-werkconferentie de belangrijkste resultaten van dit experiment. Als eerste punt concludeert Brouwers dat er geld verdiend kan worden met online content. De commerciële pilot in Eindhoven kan zichzelf draaiende houden, zelfs met een site die nog niet af is. Ongeveer 60 procent van de inkomsten komt uit advertenties. In de community pilot in Woerden is community manager Jaap den Ouden er in betrekkelijk korte tijd in geslaagd het publiek te betrekken en activeren. De focus is daarbij verschoven van het beheren van kennis naar het activeren van kennis. Deze community heeft volgens Brouwers, “net als een puppy”, wel heel veel aandacht nodig. De beide andere pilots laten zien dat aggregatie op zich niet voldoende is, maar wel een belangrijke basis biedt voor nieuwsproductie. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 85 procent van de bezoekers het handzaam samenbrengen van nieuws waardeert.

De voortzetting is Dichtbij

Na deze geslaagde pilots zet TMG het project voort onder de naam Dichtbij. Het komende jaar zal het concern met Dichtbij heel Nederland ‘bezetten’. Hierbij wordt actief gezocht naar lokale journalistieke of sales organisaties die willen samenwerken binnen de formule. Samenwerking met Hyves, sinds november eigendom van TMG, behoort daarbij tot de mogelijkheden.

Na deze serie concrete voorbeelden is het woord aan de conferentiedeelnemers, een gemengd gezelschap van dagblad- en omroepmanagers en webondernemers. Het verslag van hun discussie volgt morgen.

Mijke Slot is promovenda aan de Erasmus Universiteit en als onderzoeker verbonden aan TNO Informatie- en Communicatietechnologie. Hier vind je haar eigen website.

Nog geen reactie — begin de discussie!