De aankondiging van de Belgische WikiLeaks-cables op de website van De Standaard op vrijdag 28 januari

De Belgische minister van Landsverdediging Pieter De Crem, van de christen-democratische partij CD&V, heeft op eigen gezag de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton eind 2009 aangezet tot extra eisen aan zijn premier en partijgenoot Yves Leterme om de Belgische bijdrage aan de oorlog in Afghanistan te intensiveren. In de marge van een NAVO-top in Brussel op 4 december 2009 vroeg Clinton aan Leterme precies wat De Crem haar had ingefluisterd: 150 extra Belgische militairen, meer opleiders en de toezegging dat de Belgische soldaten tot eind 2011 in Afghanistan zouden blijven. Dat meldt de Belgische krant De Standaard zaterdag na inzage van de 1136 van de ruim 250.000 WikiLeaks-cables die betrekking hebben op België, boodschappen die de Amerikaanse ambassade in Brussel verstuurde naar Washington.

Inzage via Aftenposten

Net als NRC Handelsblad en RTL Nieuws kreeg De Standaard de diplomatieke boodschappen niet via WikiLeaks zelf, maar via Aftenposten, de grootste krant van Noorwegen. De Standaard is naar eigen zeggen “het eerste Belgische medium” dat via Aftenposten onbeperkt toegang kreeg tot de documenten. Net als NRC en RTL Nieuws geeft de redactie van de Belgische krant haar lezers tekst en uitleg over haar inkijk in het WikiLeaks-archief. “Slechts één zaak is zeker over hoe Aftenposten de documenten in handen kreeg,” schrijft de krant. “Ze kwamen niet via Julian Assange. Maar De Standaard heeft waarborgen dat de documenten authentiek zijn.” Aftenposten zette zestig van zijn driehonderd journalisten aan de lectuur van de documenten. In het kantoor van de Noorse krant in de hoofdstad Oslo draait het WikiLeaks-archief op “een apart computernetwerk”. “Er geldt een strikt protocol voor de tientallen journalisten die ermee aan de slag gaan,” schrijft De Standaard. “Elk lek naar internet, elke poging tot hacken, moet worden uitgesloten.”

“Eenzelfde journalistiek temperament”

Ondanks deze enorme inspanning is WikiLeaks voor de redactie van Aftenposten alleen “niet te behappen”, aldus De Standaard. Vandaar dat de Noorse krant op zoek ging “naar partners die eenzelfde journalistiek temperament delen” in de andere landen van Europa. Behalve NRC, RTL Nieuws en De Standaard werden dat de Deense krant Politiken, het Zweedse Svenska Dagbladet en het Duitse Die Welt. Aardig detail: Peter Vandermeersch, de nieuwe hoofdredacteur van NRC Handelsblad, was daarvoor hoofdredacteur van De Standaard. Net als aan alle andere partners stelden de Noren maar één voorwaarde aan de Belgen: “Zo zorgvuldig mogelijk te publiceren.” De WikiLeaks-documenten bevatten “namen, telefoonnummers, internetadressen van duizenden tipgevers van Amerikaanse diplomaten. Ministers en politici, ambtenaren en militairen wiens carrière schade zal oplopen, en veel erger, informanten wiens leven op het spel staat als uitlekt dat zij met de Amerikanen samenwerken.”

“Selectief in wat we publiceren”

De redacteuren die De Standaard naar Oslo stuurde, wisten dan ook “sommige namen” en zijn “selectief in wat we publiceren” uit de documenten die zij de komende dagen zullen openbaren. Hun voorlopige conclusie: het WikiLeaks-archief leidt niet zozeer tot “gênante onthullingen voor de Amerikaanse diplomaten, maar voor de lokale partners die bij de Amerikanen iets anders gaan vertellen dan bij hun achterban, parlement of regering”. De Belgische WikiLeaks-cables lijken hetzelfde beeld te tonen als de Nederlandse: politici en ambtenaren die de deur platlopen bij Amerikaanse diplomaten om zich te afficheren als trouwe aanhangers van het transatlantische bondgenootschap tussen de VS en Europa, ook als zij daarmee ingaan tegen de officiële standpunten van hun regering en politieke partijen.

“Een teleurgestelde kandidaat”

Van de Belgische defensieminister Pieter De Crem konden de Amerikanen aanvankelijk geen hachee maken, zo ontleent De Standaard aan de Belgische WikiLeaks-documenten. Zij zagen de minister als “een teleurgestelde kandidaat voor het voorzitterschap van zijn partij” CD&V, naar welke post hij een vergeefse gooi had gedaan. Dat veranderde toen De Crem erin slaagde in drie jaar tijd het aantal Belgische militairen in Afghanistan uit te breiden van 360 naar 626. Een verdere expansie met 150 soldaten kreeg hij niet voor elkaar; maar in maart 2010, drie maanden na zijn geheime interventie bij Hillary Clinton, besloot de Belgische regering wel om zijn soldaten een jaar langer in Afghanistan te laten blijven.

Nog geen reactie — begin de discussie!