Er staan weer verkiezingen op stapel (Provinciale Staten, 2 maart), dus zullen politici zoals gebruikelijk hun Twitter- en Facebookaccount weer afstoffen. Want sociale media zijn tegenwoordig dé manier om kiezers te bereiken. En ze zijn bovendien dé oplossing voor het betrekken van jongeren bij zaken van publiek belang. Via Twitter, Facebook en YouTube komt politieke informatie rechtstreeks in het dagelijks leven van jongeren, die er vervolgens massaal met elkaar over gaan discussiëren en daardoor ontzettend gemotiveerd zijn om hun stem uit te brengen tijdens de verkiezingen. Toch?

In september 2010 schreef ik op De Nieuwe Reporter over een onderzoek van het Reuters Institute for Journalism over de invloed van sociale media op het stemgedrag van jongeren. Volgens onderzoeker en BBC- journalist Nic Newman lag er bewijs dat actief meelezen, -denken of -praten over de verkiezingen via sociale media, zorgt voor meer jonge stemmers. Maar dit onderzoek zat nogal gammel in elkaar. Onlangs verscheen een nieuw onderzoek naar de invloed van het gebruik van sociale media op politieke betrokkenheid. En deze keer gaat het om oerdegelijk werk. De conclusie: traditioneel online mediagebruik hangt sterker samen met politieke betrokkenheid dan het gebruik van sociale media.

Traditioneel versus sociaal mediagebruik

De onderzoekers Kushin en Yamamoto onderzochten in de aanloop van de Amerikaanse verkiezingen in 2008 welke media 407 Amerikaanse universitaire studenten gebruikt om aan politieke informatie te komen. Het mediagebruik deelden ze vervolgens op in vier categorieën:

1. Consumptie van traditionele offline media, zoals het lezen van de krant, het luisteren naar nieuws op de radio of het kijken naar televisienieuws;

2. Consumptie van traditionele online media, zoals het bezoeken van websites van nieuwszenders, kranten of overheid;

3. Consumptie van sociale media, zoals het bezoeken van weblogs of het lezen van de Twitterfeed of Facebook newsfeed;

4. Actief verspreiden van informatie door middel van sociale media, zoals Twitteren, het delen van links naar nieuwsberichten via Facebook of het maken en plaatsen van YouTube-filmpjes.

Politieke betrokkenheid

Vervolgens hebben de onderzoekers de samenhang tussen deze vier categorieën mediagebruik en politieke betrokkenheid geanalyseerd. Politieke betrokkenheid werd beschouwd als (1) de mate waarin de studenten het gevoel hebben dat ze invloed kunnen uitoefenen op politieke besluitvorming, en (2) de mate waarin men geïnformeerd wil zijn over politieke informatie.

Resultaten

De belangrijkste uitkomsten van de analyse waren de volgende:

1. Van de traditionele offline media hangt alleen het luisteren naar radionieuws positief samen met het gevoel invloed te hebben op politieke besluitvorming.

2. Alleen het lezen van kranten hangt positief samen met de mate waarin men op de hoogte wil zijn van politieke informatie.

3. Traditioneel online mediagebruik heeft een positieve invloed op beide vormen van politieke betrokkenheid.

4. Consumptie van sociale media (zoals het lezen van blogs en bekijken van YouTube-video’s) hangt met geen van beide vormen van politieke betrokkenheid samen;

5. Actief gebruik van sociale media hangt positief, maar zwak, samen met de mate waarin men op de hoogte wil zijn van politieke informatie.

6. Actief gebruik van sociale media hangt echter niet samen met de mate waarin men het gevoel heeft invloed te kunnen uitoefenen op politieke besluitvorming.

7. Van de vier soorten mediagebruik is de samenhang tussen aandacht voor traditionele online media en politieke betrokkenheid het grootst.

Sociale media niet betrouwbaar?

Menig organisatie kan en wil niet meer om sociale media heen. Maar hard bewijs dat sociale media daadwerkelijk effectieve instrumenten zijn om betrokkenheid te kweken bij jongeren (of andere doelgroepen), blijft tot dusver uit. Ook dit onderzoek geeft daar geen uitsluitsel over. Niet het gebruik van sociale media, maar het gebruik van traditionele media hangt samen met politieke betrokkenheid onder de onderzochte studenten. Met daarbij de kanttekening van de onderzoekers dat jongeren in dat jongeren in belangrijke mate zijn overgestapt van de offline naar de online varianten van de traditionele media.

Het grote probleem van dit soort onderzoek is dat je niet kan vaststellen wat effect heeft op wat. Leidt het gebruik van bepaalde soorten media tot meer politieke betrokkenheid? Of leidt politieke betrokkenheid tot meer gebruik van media die aandacht besteden aan politiek?

Het onderzoek is onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Mass Communication and Society onder de titel ‘Did social media really matter? College students’ use of online media and political decision making in the 2008 election‘ (De link verwijst naar de Engelstalige samenvatting. Het volledige artikel is tegen betaling te downloaden).

Al 12 reacties — discussieer mee!