Drie jaar geleden begon ik met veel enthousiasme met Leugens.nl. Na een turbostart en niet doorgegane deelnemingen van PCM en de Telegraaf Media Groep ging het weldra bergafwaarts, ondanks een subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Pers. Zonder twijfel is dat mijn schuld. Maar het lijkt me verschrikkelijk leuk om er mee door te gaan, bij voorkeur in een team van journalisten. Wie doet er mee?

Leugens.nl is de naam voor een site die onwaarheden en onthullingen verzamelt uit verschillende media en er zelf met onderzoek eigen verhalen aan toevoegt. Dat is de opzet. Het moet journalistiek zijn, geen interviewgeleuter.

Op Waarom Leugens.nl staan nog steeds de ambities van 2007. Ze klinken nu nogal ronkend, maar de essentie is blijven staan: pogen om in de wirwar van meningen de aandacht terug te brengen voor de feiten, voor pure journalistiek. “Leugens.nl gaat over onwaarheden en verzwijging door en in deze media: journalistieke fouten, valse getuigenissen, vonnissen, wetenschappelijke claims en politieke uitspraken…Leugens.nl ontmaskert, met haar publiek en ook als podium voor journalistiek onderzoek. Fris, ironisch, dan weer hard, doch strevend naar betrouwbaarheid en goede omgangsvormen online.”

Liever in een uitgeefconcern

Leugens had een turbostart in oktober 2007, met aandacht op Radio 2 bij Frits Spits, Radio 1 ook en later die week op RTL met een leuke scoop. Met een (te) klein team schreven we behoorlijk veel artikelen. Toch was ik er niet gerust op, zeker niet qua marketing. Ik wilde liever in een uitgeefconcern opereren en benaderde PCM en de Telegraaf Media Groep (TMG).

Mijn idee met PCM was om online vanuit alle content die PCM al produceert met de titels, nieuwe uitgaven te maken op specifieke terreinen. Dat konden er tientallen worden voor doelgroepen. Leugens.nl was een opstap.

Lekker liepen de onderhandelingen niet. PCM was calvinistisch, gebaseerd op wantrouwen. Maar we bereikten overeenstemming waarbij PCM in drie jaar een meerderheid in Leugens.nl zou krijgen. Een PCM-juriste liet na de bereikte volledige overeenstemming alsnog de zaak spaaklopen. Later nog eens excuses van de sympathieke baas Bert Groenewegen gehad.

Tegenhanger van GeenStijl

Vervolgens klopte ik aan bij de TMG om mijn voorstel te bespreken. Met TMG was het veel beter zakendoen dan met PCM. (Ik was niet de enige met die ervaring. Inmiddels is dat wellicht anders.) Leugens.nl zou inhoudelijk een tegenhanger worden van Geenstijl maar toch samenwerken. En ik wilde voor TMG debatten opzetten, juist op de grachtengordel, een taboe – of tenminste angst – doorbreken.

Maar TMG kreeg net met digitaal dat kwartaal een flinke dip, niet de eerste, en liet lange tijd niets van zich horen. “Een kras op mijn ziel”, bekende de cheffin later schuld, maar ze had het gewoon een tijdje te moeilijk. Zo gaat het soms. Het was mijn fout om eerst bij PCM aan te kloppen in plaats van bij TMG.

Mentaal was deze dubbele klap te zwaar. Dagelijks voor niets keihard werken werd al snel minder leuk. Het ging langzaam, maar zeker, bergafwaarts in een spiraal: minder plezier, minder artikelen, minder publiek.

Subsidie van het Stimuleringsfonds voor de Pers

Na een eerdere weigering wilde het Stimuleringsfonds voor de Pers er eind 2009 in stappen, na een pitch voor het bestuur die we geen van allen licht zullen vergeten. Het fonds subsidieerde veertig procent van de begroting. Zo’n projectie is natte vingerwerk, maar het Stimuleringsfonds is fatsoenlijk en je past je bescheiden aan. Het werd ruim 25.000 euro steun voor 2010, en ook voor 2011 en 2012 indien aan voorwaarden werd voldaan.

De motivatie van het fonds: “Hoofdmoot van de site zijn artikelen door de redactie over disputen in de media over (vermeende) onwaarheden, gebezigd zowel door als in de media op tal van terreinen: politiek, wetenschap, religie, kunsten, sport, amusement en reclame. Steeds gaat het om de vraag: wat is feitelijk onwaar/onjuist. Dat is volgens de initiatiefnemer bij uitstek journalistiek dat door amusement naar de achtergrond is verdrongen.”

Het geld raakt niet op

Dat eerste jaar liep eind 2010 af. Het geld was niet op en ik vroeg en kreeg respijt tot later in 2011 om het budget voor 2010 nog aan te spreken en te pogen om de voorwaarden alsnog te halen voor het tweede jaar subsidie. Want die haalt Leugens.nl bij lange na niet. Het gaat niet goed.

Ik kreeg een sneer van collega Koelman die hard aan kwam maar me ook aan het denken zette. Waar doe ik het in vredesnaam voor? Leugens.nl kostte me een berg tijd en geld, want de subsidie gaat uitsluitend naar gemaakte kosten. Dat betreft vrijwel geheel honorarium voor studenten die onderzoeken en schrijven. Ze worden opgeleid terwijl ze wat verdienen. Ze krijgen per uur 15 euro, niet veel, maar meer dan met borden wassen en ze leren het vak dat ze kozen.

Toch ging het vooral met die studenten mis. Ze hebben een heel druk leven en kunnen zich niet vast inzetten. De goede wil is er wel, maar discipline en hardheid niet, terwijl ze recht hebben op fatsoenlijke begeleiding. Dat is ze niet kwalijk te nemen, maar het is moeilijk om er een constante stroom berichten op te bouwen.

Bovenal is het probleem dat ik kennelijk geen goede netwerker ben. Ik heb de scholen voor de journalistiek en hun docenten bezocht om te praten over gezamenlijke projecten en het leveren van studenten. Waarschijnlijk heb ik dat niet goed gedaan, ofschoon enthousiasme bij de opleidingen geen standaard eigenschap is. Probleem is ook dat ik geen studiepunten kan garanderen.

Hoe nu verder?

Leugens.nl kost me momenteel te veel tijd. Qua advertenties is het geen niche die hoge tarieven oplevert, als adverteerders al op Leugens.nl willen staan. Primeurs door onderzoek zijn erg duur, en je moet heel veel pageviews hebben om winst te gaan maken. Iedereen doet aan meningen tegenwoordig, lekker goedkoop, in dubbel opzicht.

Succes had GeenStijl, ook door keihard werken. Ten tijde van gesprekken met TMG vertelde Dominique Weesie me het ‘geheim’ van de keiharde online strijd: je moet met grote regelmaat een primeur hebben die NU.nl haalt. En tussendoor moet je een constante stroom boeiende berichten hebben om van degenen die dan even komen kijken ook vaste klanten te maken.

Nog steeds ben ik zo eigenwijs om te denken dat Leugens.nl een leuke titel is met een aardige opzet en bij uitstek journalistiek van aard: opschrijven waar gejokt wordt en onthullingen bundelen (En wel graag met wat meer humor, want liegen hoort nu eenmaal bij het barre leven.) We hadden een aantal leuke primeurs en mooie artikelen, maar het geheel is onvoldoende attractief.

Een nieuwe aanpak of stoppen?

Je kunt het uiteraard ook heel anders aanpakken. Maar ik weet niet hoe. Voor m’n gevoel zijn er nog kansen voor Leugens.nl. Gezien de sterk gedaalde beloningen voor betaalde journalistiek heb ik niet langer de ruimte om voor niets hieraan alleen te blijven trekken, en daar ook geen zin in. Dat ligt nog iets anders dan bij het maatschappelijk ook zo relevante Netkwesties dat het misschien wel kan redden dankzij een prachtig expertforum.

Maar ik kan ook vragen: wie wil er meedoen met Leugens.nl, eventueel in een stichting? Moeten we veel meer video doen, gaat het met Twitter en Facebook wel lukken? Willen journalisten hun verhalen (her)plaatsen? Kun je een netwerk vormen met andere titels? Gaan we het samen doen? Ik wil best de rekeningen weer gaan betalen, maar dan moet het leuk en goed worden.

Stoppen kan ook en uiteraard het resterende subsidiegeld netjes terugstorten, en verder alleen de aanhoudende stroom brieven van advocaten beantwoorden. Maar liever doorgaan met een fijne club die journalistiek een goed hart toedraagt. Dus meld je snel aan bij Leugens.nl.

Al 8 reacties — discussieer mee!