Wie ‘media-ethiek’ zegt, zegt ‘Huub Evers’. Hij schreef er diverse boeken en artikelen over, hij doceerde erover aan de Tilburgse journalistenopleiding en hij kwam steevast in beeld als zich ethische kwesties over de media voordeden. Morgen neemt Evers afscheid als lector en hoofddocent media-ethiek aan de Fontys Hogeschool Journalistiek. Toen in mei 2010 een flink debat ontstond over de manier waarop de pers verslag had gedaan van de negenjarige Ruben, die als enige passagier de vliegtuigcrash in Tripoli had overleefd, bracht zijn vrouw hem op een idee. “Eigenlijk zou je voor het grote publiek eens een boekje moeten schrijven over ethische kwesties in de journalistiek.” Alzo geschiedde. Nu, net voor zijn afscheid, is het boekje van 80 pagina’s af en het heet heel toepasselijk ‘Kan dat zomaar?’

Mag een krant zomaar een foto van een jeugdig slachtoffer van een vliegtuigongeluk op de voorpagina afdrukken? Mag een journalist zomaar een telefoongesprek opnemen zonder dat hij dat aan je gevraagd heeft? Mag het televisiejournaal zomaar de naam noemen van iemand die verdacht wordt van het plegen van een terroristische aanslag waarbij meerdere doden zijn gevallen? En hoe zit dat met een foto van een slachtoffer, die een redacteur op Hyves heeft gevonden?

Het zijn de welbekende journalistieke dilemma’s die in het boekje aan de orde komen. Soepeltjes legt Evers uit hoe het zit met embargo’s, bronbescherming, hoor en wederhoor, privacy en manipulatie van beeldmateriaal. In jip-en-janneketaal vertelt hij hoe de ombudsman van een redactie, de Raad voor de Journalistiek of de rechter zich hebben uitgesproken in recente kwesties.

Dat is meteen een manco van het boekje. Het grote publiek zal lang niet altijd weten wat de zeggenschap van een ombudsman of de Raad voor de Journalistiek precies is. En dat is wel nodig om te begrijpen wat de waarde is van bepaalde normen waarmee journalisten rekening zouden moeten houden.

Niet dat Evers dat niet uitlegt, maar dat gebeurt rijkelijk laat; pas in hoofdstuk 11 komt uitleg over journalistieke codes (de Code van Bordeaux, code van het Genootschap van Hoofdredacteuren en de Leidraad van de Raad voor de Journalistiek) en pas in hoofdstuk 12 volgt uitleg over de rechter, ombudslieden van redacties en Raad voor de Journalistiek. Het was logischer geweest om die toelichtingen vooraan in het boekje te geven, dan zou het lezen van de andere hoofdstukken het grote publiek een stuk minder hoofdbrekens bezorgen.

Des te meer omdat in de eerste hoofdstukken nogal eens algemeenheden te berde worden gebracht, waarvan niet duidelijk is of het gaat om wettelijke beperkingen of ethische normen. Neem het volgende citaat op pagina 28:

“In beginsel moeten de media ervoor zorgen dat iemand niet wordt herkend buiten de kring van mensen die hem of haar toch al kennen. Dat betekent dat het privacybelang zwaarder weegt dan het journalistieke belang van openbaarmaking en het algemeen belang.”

Maar volgens wie moeten de media daarvoor zorgen? Volgens de wet? Volgens de Raad voor de Journalistiek? Dat maakt nogal wat uit. Zo kan een vlotjes geschreven boekje voor leken toch nog lastig te begrijpen zijn.

Kan dat zomaar? Ethische kwesties in de journalistiek

Huub Evers

€15,00

Bestel direct

Afscheid en symposium

Morgen, op woensdag 21 september, neemt Huub Evers officieel afscheid van de Fontys Hogeschool met een symposium en receptie. Het symposium gaat over sociale media, journalistiek en beroepsethiek. Sprekers zijn Jo Bardoel (hoogleraar Journalistiek en Media), Mark Deuze (communicatiewetenschapper en hoogleraar), Daphne Koene (secretaris van de Raad voor de Journalistiek) en Huub Evers. Kijk in de agenda voor meer informatie.

Overigens, als onderzoeker, publicist en commentator in de media zet Huub Evers zijn werkzaamheden voort, zie zijn website.

Alexander Pleijter

Hoofdredacteur

Alexander Pleijter is hoofdredacteur van De Nieuwe Reporter. Hij werkt als universitair docent Journalistiek en Nieuwe Media aan de …
Profiel-pagina
Al 2 reacties — discussieer mee!