Zomerreporter Gemma eindigde haar reis in Spanje bij community media die furore maken. Maar academici, huisvrouwen en priesters zonder journalistieke achtergrond die radio en televisie willen maken en daar vaak ook nog eens succes mee boeken, zijn een doorn in het oog van duizenden werkloze gediplomeerde journalisten. Zij zien de status van het beroep journalist kelderen. Toch staan media in Spanje nog niet erg open voor de integratie van niet-journalisten in de traditionele journalistiek.

‘Jesus Christ loves you’ was de titel van het programmavoorstel dat de priester van een lokale kerk indiende bij radiomaker Miriam Meda van Radio Ritmo in Getafe, een voorstad van Madrid. “Dat was duidelijk”, grinnikt Meda, “die had het niet helemaal begrepen.” De priester had Meda gevraagd of hij een voorstel kon indienen voor een thema-uitzending over het christendom. “Dat kan, als je er maar voor zorgt dat het geen missieboodschap wordt.”, had ze hem gewaarschuwd. Zonder suces dus, want het voorstel dat hij een dag later inleverde moest ze afkeuren.


Zo ziet de radiomaker en coördinatrice van het Spaanse community medianetwerk Red de Medios Comunitarios (ReMC ) heel wat voorstellen voor radio-items van burgers voorbijkomen. Van specialisten, die bijvoorbeeld een reportage over stierenvechten willen maken; een in Spanje controversieel onderwerp waar de traditionele pers niets meer over wil schrijven. Maar ook talloze verzoeken van luisteraars om videospelletjes of mangaboeken (Japanse strip) te recenseren. Deze laatsten halen de uitzending meestal niet.

In 2005 begon ReMC als een informele groep van acht radiostationnetjes die burgers de kans wilde geven hun stem te laten horen. In 2009 werd het netwerk officieel een vereniging. “Dat was een mijlpaal.”, vertelt Meda. “Omdat we nu formeel worden erkend, hebben we feitelijk betere toegang tot bronnen en journalistieke bijeenkomsten.”

Strijd om het imago

Maar dit laatste blijkt in de praktijk tegen te vallen. De korte geschiedenis van community media in Spanje is er één van strijd tussen professionele journalisten en niet-journalisten. Meda: “Onze verslaggevers en programmamakers, van wie meer dan de helft geen diploma in de journalistiek heeft, komen er op officiële persconferenties niet in. Ook krijg je geen baan in de traditionele journalistiek als je geen diploma hebt. Burgerjournalistiek wordt in de landelijke Spaanse pers ook nog niet erkend. ”

Toch gaat de opgang van community media gestaag. Over heel Spanje lopen er nu 41 mediaprojecten waarin radio of televisie wordt gemaakt door gewone Spanjaarden. Volgens Meda zijn in sommige delen van Spanje de community media- kanalen zelfs populairder dan de reguliere media.

Academici

Het in Madrid razend populaire sociaal activistische televisieprogramma La Tuerka is hier een goed voorbeeld van. Het programma wordt gemaakt door een groep academici van universiteiten in Madrid. Wekelijks discussiëren professoren of andere experts over maatschappelijk relevante zaken als de doodstraf, corruptie en regeringsbezuinigingen. Hoogleraar politieke wetenschappen Pablo Iglesias Turrión presenteert het programma. Het gros van het La Tuerka- team heeft geen achtergrond in de journalistiek.

 

Presentator Pablo Iglesias Turrión (links) leidt een discussie met gastprofessoren in La Tuerka

La Tuerka vond een plek op een lokaal televisiekanaal om uit te zenden. Tijdens de spontane volksprotesten van afgelopen mei in Spanje gingen de verslaggevers en professoren van La Tuerka elke dag de straat op om verslag te doen van de opstand. Het team van La Tuerka stond voor honderd procent achter de protesten tegen bezuinigingen en het functioneren van de Spaanse regering.

Sociologiestudent Nacho Berdugo versloeg de protesten voor La Tuerka: “We gingen de straat op om demonstraten aan het woord te laten over de situatie om tegenwicht te bieden aan de eenzijdige berichtgeving door traditionele media. De gasten in de studio analyseerden de protesten en betoogden hun visie op de crisissituatie in Spanje. In de ‘La Tuerka-rap’ rapte een muzikant over misstanden in het land.

De academici van La Tuerka werken met een overtuiging die ik in Europa bij veel niet-journalisten in de journalistiek ben tegengekomen: als wij vinden dat traditionele media tekort schieten, doen we het toch gewoon zelf.

Hoewel de kijkcijfers van het programma niet bekend zijn, trekt het YouTube-kanaal van La Tuerka aardig wat kijkers voor een lokale zender.

Dreigend succes

Dit succes is tegen het zere been van tienduizend werkloze gediplomeerde journalisten die vechten om banen waar ze nog geen driehonderd euro per maand mee verdienen. De aan populariteit winnende community media-kanalen dreigen het beroep van journalist te transformeren tot een functie die straks iedere willekeurige burger kan vervullen.

Maar tot nu toe is geld het grootste probleem voor de community media-kanalen. Dat wordt er namelijk niet verdiend. Veel projecten overleven dankzij kleine subsidies uit potjes voor lokale ontwikkeling en donaties. En omdat integratie van burgerjournalistiek in traditionele media is nog ver te zoeken is, zal deze situatie niet snel veranderen.

Stil protest

Meda zei twee jaar geleden haar baan bij een groot persbureau in Spanje op om naast haar baan in de communicatie in de avonduren als vrijwilliger voor Radio Ritmo te kunnen werken. Het is haar stille protest voor journalistieke erkenning van community media-makers. Want die bedrijven volgens Meda – die overigens wel een diploma in de journalistiek heeft – journalistiek zoals het hoort: de straat opgaan en de tijd nemen voor een interview of reportage.

In mijn hoofd zet ik alle feiten op een rij. Als het aan Meda ligt, kan zelfs de priester met een beetje begeleiding straks doorgaan als radiomaker tot ergernis van journalisten die zich als wolven storten op banen met lage lonen. Maar als community media-makers gelijk worden gesteld aan de journalist met training en diploma, leidt dit er in Spanje dan uiteindelijk niet toe dat de journalistiek een branche wordt die op vrijwillgers draait? Want dit zou betekenen dat er naast de tienduizend werklozen, nog veel meer journalisten zijn die op betaalde banen azen.

Filmpje: Nacho Berdugo doet voor La Tuerka verslag van de volksprotesten in mei in Madrid.

Dit is het laatste zomerreporter-verhaal. Later deze week blikt Gemma terug op haar reis. Zomerreporter 2011 werd onder andere mogelijk gemaakt door:


Zomerreporter 2011 weergeven op een grotere kaart

Nog geen reactie — begin de discussie!