Uitgevers en freelance journalisten doen veel moeite om een einde te maken aan auteursrechtinbreuken op internet. Een deel van deze kopieën kan worden voorkomen als uitgevers en freelance journalisten duidelijker communiceren wat derden wel en niet met hun werk mogen doen.

“Als iemand mijn naam erbij zet, dan mag hij toch gewoon mijn artikel kopiëren?” Een paar jaar geleden stelden collega’s mij deze vraag geregeld. Voor de duidelijkheid, het antwoord luidt: nee,dat mag niet. Derden moeten toestemming vragen om teksten – die auteursrechtelijk beschermd zijn – te kopiëren. Laatst bedacht ik me dat ik de vraag al een tijdje niet had gehoord. Geen toeval, de afgelopen jaren gaan uitgevers en freelance journalisten steeds zorgvuldiger om met hun auteursrecht op internet.

De bereidheid om op te treden tegen illegale inbreuken is de afgelopen jaren toegenomen. Steeds meer uitgevers beseffen dat kopieën schade berokkenen aan hun business model omdat zij de uniciteit van de content aantasten. De kopie trekt bezoekers weg bij het origineel en kan deze in ranking laten dalen in zoekmachines. Voor freelancers en uitgevers nemen illegale kopieën bovendien de mogelijkheid weg om hun werk nogmaals te verkopen. De wet biedt voldoende aanknopingspunten om actie te ondernemen op ongewenste kopieën. Maar illegale kopieën voorkomen is natuurlijk prettiger, en soms ook eenvoudiger.

Website doorspitten

Een duidelijk auteursrechtvoorbehoud is een eerste belangrijke preventieve maatregel. Hiermee laat de auteur aan de buitenwereld weten dat hij de eigenaar is van het werk en belang hecht aan het auteursrecht. Belangrijk: een auteursrechtvoorbehoud is geen voorwaarde om auteursrecht te claimen. Dit komt automatisch toe aan de maker.

Sommige uitgevers hebben op het punt van het auteursrecht al een grote stap gezet. Voorheen moest je bij kranten nog de hele website doorspitten voor een opmerking over het auteursrecht; nu plaatsen sommige media zelfs onder ieder artikel een auteursrechtvoorbehoud. Bij de Gelderlander en het Brabants Dagblad staat bijvoorbeeld onder ieder artikel op de website de melding: ‘Op dit artikel rust copyright’. Bezoekers kunnen vervolgens doorklikken voor een uitleg over het auteursrecht.

Ook freelancers doen er verstandig aan op hun eigen website een auteursrechtvoorbehoud te plaatsen. En indien zij op hun eigen website artikelen plaatsen, kunnen zij hier – naar het voorbeeld van de Gelderlander en het Brabants Dagblad – ook een link onder plaatsen. Auxen biedt op haar website voor uitgevers en freelancers bovendien gratis banners aan om derden er bewust van te maken dat het (zonder toestemming) kopiëren en publiceren van hun werk niet mag.

Recente uitspraak

Door een recente uitspraak van het Hof Leeuwarden is dit auteursrechtvoorbehoud nog belangrijker geworden. Het Hof heeft op 26 juli een uitspraak gedaan over de reikwijdte van een auteursrechtvoorbehoud in het kader van de persexceptie. De persexceptie houdt kort gezegd in dat een persorgaan artikelen van een ander persorgaan vrijelijk mag overnemen, mits er wordt voldaan aan een aantal voorwaarden. Zo is een van die voorwaarden dat overname mag wanneer de rechthebbende geen uitdrukkelijk auteursrechtvoorbehoud maakt. Het Hof heeft in deze uitspraak bepaald dat partijen die zijn aan te merken als ‘persorgaan’ geen gebruik mogen maken van andermans oorspronkelijke nieuwsartikelen, zolang daarvoor een voorbehoud is gemaakt.

Naast het maken van het een auteursrechtvoorbehoud is het ook goed bronnen en geïnterviewden mondeling te laten weten dat zij artikelen en foto’s nooit zonder toestemming mogen kopiëren. Met deze belangrijke relaties wil je immers geen discussies achteraf. Dit geldt zowel voor freelancers als journalisten in vaste dienst. Als geïnterviewden mij vragen om het artikel nog even door te sturen zodra het gepubliceerd wordt, meld ik er altijd even bij dat het auteursrecht op het artikel berust. Zeker als het om een bedrijf gaat. De kans is dan namelijk nog groter dat de geïnterviewde het graag op zijn website wil plaatsen.

Ik raad uitgevers en freelancers bovendien aan om derden altijd een duidelijk legaal alternatief te bieden voor het gebruik van de content. Tenzij er een goede reden is om ook betaalde kopieën van het net te weren. Bijvoorbeeld als een uitgever een betaalmuur op haar website heeft. Uitgevers die samenwerken met Auxen hebben op de redactie één contactpersoon voor partijen die geïnteresseerd zijn in de overname van hun werk. Medewerkers weten dat ze vragen over auteursrecht altijd naar dit aanspreekpunt moeten doorverwijzen.

Door de neus geboord

Communiceer dit legale alternatief ook altijd duidelijk via de website. Zo staat op de website van Trouw: ‘Voor € 0,36 per woord kunt u (een deel van) een artikel uit Trouw overnemen op uw website, intranet of nieuwsbrief. Stuurt u ons een e-mail met de titel en publicatiedatum van het artikel, dat u wenst te gebruiken tezamen met uw factuurgegevens naar copyright@trouw.nl’. Hartstikke duidelijk. Voor freelancers is het vooral belangrijk dat hun contactgegevens goed vindbaar zijn op internet. Dan hoeven partijen die hun werk willen overnemen niet lang naar hun te zoeken.

Voor uitgevers is het niet alleen essentieel dat zij een duidelijk beleid hebben met betrekking tot auteursrecht maar ook dat zij alle medewerkers hier ook van op de hoogte brengen. Ik zag onlangs een van mijn artikelen op de website van een makelaar staan. Wat bleek? Hij had netjes contact opgenomen met de krant. Een medewerkster van het redactiesecretariaat had hem gemaild dat het geen enkel probleem was als hij het artikel op zijn site zette. Daarmee hadden ze mij als freelance journalist mooi een nieuwe opdrachtgever door de neus geboord!

Dit alles voorkomt niet dat er derden zonder toestemming tekst of beeld overnemen. Dat weet ik uit ervaring. Maar het maakt de groep mensen die uit onwetendheid auteursrechtinbreuken plegen wel zo klein mogelijk. Partijen die willens en wetens de rechten schenden van uitgevers en freelancers kun je helaas alleen bereiken met actie achteraf.

Dit artikel is tot stand gekomen dankzij Auxen. Voor meer informatie http://www.auxen.eu

Al 3 reacties — discussieer mee!