Is het een journalist? Is het een dief? Nee, het is een aggregator!

Dankzij de uithaal van de Gelderlander naar websites die artikelen kopiëren en de digitale pestactie van Weespernieuws is de discussie over cut & paste-journalistiek (ook wel aggregatie genoemd) opgelaaid. Beide media hadden er genoeg van dat hun nieuws doorgeplaatst werd op platformen die niet betaalden voor de content maar wel reclame-inkomsten opstreken dankzij die content. Op Dode Bomen, het blog van Dichtbij-baas Bart Brouwers, ontspon zich een discussie over wat mocht en niet mocht in aggregatieland. De NNP, de organisatie van nieuwsbladen, beraadt zich op juridische stappen tegen Dichtbij op grond van de Weespernieuws–zaak (maar aggregeerde daar zonder toestemming een artikel voor dat ik eerder voor een ander medium had geschreven).

De belangrijkste argumenten van de aggregators zijn: iedereen doet het, het is legaal, het blijft beperkt omdat maar een deel wordt doorgeplaatst en er netjes wordt gelinkt en als belangrijkste: het levert extra bezoek voor de originele website op.

Het eerste argument is niet het sterkste maar wel waar: iedereen doet het. Behalve Dichtbij (TMG) heb je Dichtbij(Wegener) en Vandaag (TMG), nieuws.nl, plaats.nl hetnieuwsin, kranten.com, 112-verzamel sites en iPad apps (Zite, Pulse, News.me, news306, 360). Het is geen exclusief Nederlands verschijnsel, Google News aggregeert, de Huffington Post is groot geworden door aggregatie terwijl Amerikaanse sites als Examiner en Patch grotendeels op dit businessmodel gebaseerd zijn. Aggregatie is in, en het rukt op.

Het tweede argument (het is legaal) klopt maar gedeeltelijk. In de discussie op Dode Bomen werd daar nog eens op gewezen. Nieuwsmedia kunnen zich beroepen op de persexceptie en het citaatrecht maar niet alles is geoorloofd zoals bleek uit een bijdrage op De Nieuwe Reporter. De NDP, de organisatie van Nederlandse nieuwsmedia, zou graag zien dat alleen ‘echte’ nieuwsmedia zich op deze uitzonderingen mogen beroepen maar wordt nu geconfronteerd met NDP-leden (Telegraaf en Wegener) die elkaar te lijf gaan.

Het derde argument is dat het allemaal wel meevalt: berichten worden maar voor een deel overgenomen en bevatten een link naar de originele bron. Bij Dichtbij is dit de gewoonte – alhoewel je kan twisten over hoeveel informatie je nu wel en niet over mag nemen – maar er zijn legio voorbeelden van sites die vrijwel alles overnemen of niet linken naar het originele artikel. Het publiceren van alleen de klikbare kop is de oervorm die bij de eerste bloggers – de link-dumpers – begon. Google News geeft ook de eerste regels van een bericht. Hier beginnen ook de eerste bezwaren. In België klaagden Franstalige uitgevers Google aan (en wonnen hun zaak). De voornaamste bezwaren gelden echter websites die (vrijwel) alles overnemen of in ieder geval zoveel dat het niet meer echt nodig is het originele verhaal te lezen en die niet verwijzen of linken naar de originele bron. De Gelderlander zag bijvoorbeeld haar berichten vrijwel letterlijk op de website van De Telegraaf opduiken – wel met bron maar zonder link. Broadcast Magazine nam een artikel volledig over van het Noordhollands Dagblad: noemde die titel maar zonder link. Bij sites als kranten.com, nederland-web.nl of blikopnieuws is aggregatie het enige model.

Het vierde argument – de originele makers profiteren van doorplaatsing – overtuigt veel klagers niet, als ze zouden profiteren hadden ze immers niet geklaagd. Illustratief is de ervaring van Amerikaanse website Ad Age die een artikel geaggrereerd zag op de Huffington Post. Het stuk bevatte weliswaar een link naar de originele bron maar omdat vrijwel alle informatie ook bij de HuffPo te vinden was, hadden slechts 57 lezers de moeite genomen om door te klikken. Hetzelfde artikel was door Techmeme geaggregeerd maar die website had zich beperkt tot de kop en een enkele regel – dit leidde tot 746 bezoeken op Ad Age. De link-strategie werkt dus alleen maar als er voor lezers een goede reden is om door te klikken, namelijk dat een belangrijk deel van het verhaal alleen bij de originele bron is te vinden.

Er is nog een vijfde argument voor aggregatie: artikelen komen voor een groter publiek beschikbaar die daar ook nog eens comments kunnen plaatsen. Daarmee heeft aggregatie ook maatschappelijk nut. Tegenstanders van aggregatie zouden daar tegenin kunnen brengen dat op lange termijn het businessmodel van originele content-aanbieders ondermijnd wordt waardoor dit voordeel weer verdwijnt.

Kunnen de voordelen van aggregatie (verspreiding van nieuws, profiteren van doorlinken) zo georganiseerd worden dat originele bronnen zich niet genaaid voelen?

  1. ‘Eenvoudige’ aggregatie altijd toestaan: alleen de kop en maximaal twee regels van het artikel. Altijd linken naar originele bron, dus klikbare hyperlink naar artikel – niet alleen naam noemen en niet alleen linken naar medium.
  2. Bij aggregatie waarbij een groter deel van het artikel wordt overgenomen is toestemming van de bron nodig. Dat kan via een contract waarbij betaling – een percentage van de advertentie-inkomsten – een optie is. De bedrijven die zo slim zijn om een aggregatierobot te bouwen zijn vast ook slim genoeg om een afrekenrobot te programmeren. Ook hier altijd linken.
  3. Media kunnen via “niets uit deze uitgave mag zonder toestemming worden overgenomen” aangeven geen prijs te stellen op doorplaatsing van meer dan kop en enkele regels.
  4. Media kunnen via een creative commons licentie duidelijk maken dat inhoud onder voorwaarden wel kan worden overgenomen.

Bovenstaande opties lossen niet alle problemen op. Media die niet aggregeren maar parafraseren – dus hele artikelen wel qua strekking overnemen maar niet letterlijk citeren, zijn hiermee lastig aan te pakken. Maar de websites met aggregatie-robots en de knip-en-plak-journalisten komen er niet lager mee weg.

Lees ook eerdere afleveringen in deze serie


Al 3 reacties — discussieer mee!