Dat datajournalistiek momenteel in de schijnwerpers staat, bleek donderdag 9 februari ook weer tijdens het congres Curating Reality. Datajournalist Simon Rogers van The Guardian liet zien welke tien veranderingen datajournalistiek teweeg brengt. Maar volgens Rogers spreken we over tien jaar niet meer over datajournalistiek. Niet omdat het dan niet meer bestaat, maar omdat elke journalist het dan kan.

Elke journalist moet met data kunnen werken

“Het is niet eenvoudig om aan mijn ouders uit te leggen wat ik op mijn werk doe”, lachte Rogers tijdens zijn presentatie de zaal in. Na afloop waagt hij zich aan een definitie van datajournalistiek. “Ik denk dat het verhalen vertellen vanuit data is. Journalisten denken graag van zichzelf dat ze creatieve types zijn. Maar je kunt dit werk niet goed doen als je niet met cijfers kunt werken”

Dat vraagt om uitleg. “Er worden steeds meer en meer data gepubliceerd. En geloof me, dat wordt echt niet minder.” Rogers haalde in zijn presentatie aan dat wereldwijd per dag 2,5 quintiljoen (tien tot de macht dertig) bytes aan data worden gegenereerd. “That’s a hell lot of stuff.”

Overheden en commerciële bedrijven schromen niet om met die data aan de slag te gaan. Volledige industrieën (met Google en Facebook als meest prominente voorbeelden) draaien op het genereren, ontsluiten en interpreteren van die gegevens. “De verhalen zijn steeds meer te vinden waar de data is.”

Journalist van de toekomst

Rogers – vorig jaar uitgeroepen tot UK best internet journalist – gelooft dat de datajournalist van het heden de journalist van de toekomst is. Hij vergelijkt het zelf met de tijd dat het geluid van de inbelverbinding over de krantenredactie schalde. “Dat was toen ongewoon. En stel je voor dat je nu een journalist bent en je gebruikt internet niet. Dat is toch onmogelijk? Het is een basisvaardigheid geworden.”

Hij trekt die vergelijking door naar datajournalistiek: nu is het bijzonder, maar de onvermijdelijke stap die gaat komen is dat we het normaal gaan vinden. “En dan ben ik mijn bijzondere functie als datajournalist kwijt”, glimlacht hij. “Datajournalism will be ‘just’ journalism.”

Maar het label ‘datajournalistiek’ komt volgens Rogers nu nog goed van pas. “Het is handig om het datajournalistiek te noemen, omdat het in de lift zit. Iedereen binnen dit wereldje weet wat het is. Je kunt naar je hoofdredacteur stappen en zeggen: ‘We moeten aan datajournalistiek doen.’ Op de lange termijn wordt het: ‘Oh, je bent een journalist en je werkt in een Excel-bestand. Oké.’ ”

Grote media moeten de sprong nog maken

Toch constateert Rogers dat veel nieuwsorganisaties beseffen dat ze aan datajournalistiek moeten doen, maar het zelden financieren. The Guardian heeft met The Datastore en Datablog een eigen datajournalistieke afdeling, maar dat is ongebruikelijk. “Grote mediabedrijven hebben die sprong nog niet gemaakt. Dat moet veranderen. En ik geloof ook dat dat gaat veranderen. Daar gaat alleen ontzettend veel tijd overheen.”

Sterker nog, die ontwikkeling is onvermijdelijk. Er komt namelijk een nieuwe generatie journalisten aan die deze vaardigheden als basisvaardigheden van journalistiek beschouwen. “Ik zie nu al jonge journalisten die hier dagelijks mee bezig zijn. Opleidingen journalistiek gaan zich hierin verdiepen (in Tilburg is ook een opleiding datajournalistiek opgezet, red.). Daar is geen discussie of ze het moeten doen, maar ‘just let’s do this’.”

Datajournalistiek is hartstikke goedkoop

Financiële redenen mogen volgens de Brit ook geen smoes zijn om datajournalistiek af te wijzen. “Het is hartstikke goedkoop. Een stuk goedkoper dan onderzoeksjournalistiek. Veel data is al beschikbaar en de handelingen die je moet verrichten zijn relatief eenvoudig. Ik ben niet goed in wiskunde, maar ik weet welke tools ik kan gebruiken om mijn vragen te kunnen beantwoorden. En die tools zijn meestal ook nog eens gratis.”

Bij The Guardian werkte Rogers een flinke tijd in zijn eentje als datajournalist. Volgens hem wordt de volgende grote stap voor ‘zijn’ vakgebied het vormen van multi-disciplinaire teams: een datajournalist en een ontwikkelaar die gezamenlijk optrekken. Niet per se om veel interactieve kaarten te maken of andere visueel aantrekkelijke producties te bouwen. “Het doel is op journalistieke manier over cijfers te gaan denken.”

Ook Rogers weet dat veel sceptici zich op datajournalistiek hebben gestort. De datajournalist als journalist van de toekomst? Dat zeiden we toch ook over de camjo? De datajournalist haalt zijn schouders op en antwoordt: “Als je het een hype wilt noemen, doe maar. Wij claimen die bezoekers en verhalen dan wel. Dank je wel!”

Bekijk hier de presentatie van Simon Rogers.

_____

Dit artikel is tot stand gekomen met steun van 609, het tijdschrift van het Mediafonds. Samen met het Sandberg Instituut is het Mediafonds organisator van het congres ‘Curating Reality’.

Jerry Vermanen

Redacteur

Jerry Vermanen werkt als datajournalist bij KRONCRV.
Profiel-pagina
Al één reactie — discussieer mee!