Het onderzoek naar de diploma’s van 360 studenten journalistiek aan Hogeschool Windesheim was onnodig en mogelijk onrechtmatig. Met een overspannen reactie heeft de school geprobeerd zijn imago op te poetsen over de rug van oud-studenten die aan hun jaren in Zwolle een bezoeldeld diploma overhouden. Zoals een ingewijde tegen mij zei: “Ze zijn gaan wrijven in een vlek.”

Dit is er gebeurd. Bijna een kwart van de 360 studenten journalistiek die sinds 1 september 2009 afstudeerden aan Windesheim heeft afgelopen maandag of dinsdag met een telefoontje te horen gekregen dat hun werk bij nader inzien niet hbo-waardig was. Dat er iets schortte aan Windesheim was al duidelijk sinds een visitatiecommissie vorig jaar kritiek uitte, maar dit was erger dan verwacht.

Windesheim stond niet bekend als slechtste journalistiek-opleiding in Nederland, integendeel. Maar kritiek van een visitatiecommissie weegt zwaar. Een opleiding moet daar iets tegenover zetten, wil ze haar accreditatie niet verliezen. Windesheim schrok en besloot voluit te gaan. Grondig onderzoek. Crisisteam. Herstelplan.

Drie maanden later kleeft aan de diploma’s van 360 afgestudeerden een smet, die de school weigert weg te halen. Windesheim blijkt zich te hebben vastgedraaid in juridisch drijfzand, omdat het opnieuw beoordelen van afgestudeerden op gespannen voet staat met de wet. Een eenmaal afgegeven diploma kan niet worden ingetrokken.

Windesheim had de afgestuurden met rust moeten laten, zei onderwijsexpert Peter Kwikkers in De Stentor. De herbeoordeling van alle studenten was helemaal niet nodig; de visitatiecommissie uitte algemene kritiek op de school. Het doel is de opleiding in de toekomst beter te maken, niet achterom kijkend af te rekenen met oud-studenten.

Onrechtmatig

Het opnieuw beoordelen van 360 studenten was niet alleen onnodig, het was ook onrechtmatig. Omdat de school achteraf geen onderscheid mag maken tussen eenmaal afgegeven diploma’s, en de studenten al helemaal niet om toestemming was gevraagd, kon ze niets beginnen met de uitkomsten van die hertoets. Door die wel naar buiten te brengen, doet Windesheim in feite wat niet toegestaan is: achteraf de waarde van een diploma devalueren.

De resultaten van de onnodige herbeoordeling hadden nooit naar buiten mogen komen, en al helemaal niet op individueel niveau. De problemen die Windesheim met zijn accreditatie heeft, werden zo op het bord gelegd van de oud-studenten.

De school heeft zich vastgedraaid in een juridische klem. Men schrok kennelijk van de resultaten: een kwart ondeugdelijke diploma’s is veel. Toen duidelijk werd wat de schade was, weigerde het college van bestuur alle studenten zwart-op-wit te melden wat de status van hun diploma’s is. Dat lijkt ongerijmd, maar is verklaarbaar: je kunt niet hardop zeggen dat het ene diploma wel deugt, zonder afbreuk te doen aan het andere.

Het gevolg is dat alle 360 diploma’s besmet zijn. Sommige studenten realiseren zich dat ze daar last van krijgen als ze gaan solliciteren, nu of in de toekomst. Al bij de selectie van brieven gaat hun sollicitatie op “het tweede stapeltje”. Ze kunnen zeggen dat hun werk ook bij herbeoordeling hbo-waardig was, maar dat kan een oud-student die door de mand is gevallen ook.

Contrabande

Wat doet Windesheim wel?

Studenten die daar zeer nadrukkelijk om vragen kunnen een kopietje komen halen van hun herbeoordeling. Dat papiertje heeft een dubieuze juridische status: het komt van een commissie zonder formele, bij wet geregelde positie, en niet van Windesheim – de school mag dat immers niet doen. Nog storender is dat de school die halve oplossing niet open en duidelijk aanbiedt, maar dat wat verborgen doet, als contrabande die “onder de toonbank” blijft.

Het vlekje op Windesheim – de opleiding moest beter – is een vlek geworden, niet op de school, maar op de oud-studenten. Het “herstelprogramma” dat de school aanbiedt, een masterclass met klinkende namen als Rob Wijnberg en Joep Dohmen, is een farce. De meeste studenten die bij herbeoordeling door de mand vielen, schoten tekort bij hun eindonderzoek en scriptie; de masterclasses gaan over zaken als taalvaardigheid, onderzoeksjournalistiek en nieuwe media.

De masterclasses lijken mij waardevol voor de huidige studenten van Windesheim. Als goedmakertje voor de oud-studenten is het window dressing: ook het certificaat dat een student na afloop krijgt, heeft geen enkele status. Wie zijn “afgekeurde” diploma alsnog wil halen, loopt tegen dezelfde juridische paradox aan. Een eenmaal afgegeven diploma kan niet worden ingetrokken.

Waar Windesheim nooit aan individuele beoordeling van al die oud-studenten had moeten beginnen, deed de school dat wel. Waar ze, toen de schade duidelijk werd, open en actief had moeten zijn naar oud-studenten, was ze dubbelhartig en meer bezorgd om de toekomst van de opleiding. Waar de resultaten binnenskamers hadden kunnen worden gebruikt voor het verbeteren van de opleiding, werden de oud-studenten – álle oud-studenten – opgezadeld met besmette diploma’s. Er zijn slechtere redenen om je collegegeld terug te vragen.

[Transparantie: ik heb de afgelopen jaren enkele keren lezingen gegeven op Windesheim en heb met docenten van de school samengewerkt bij Dagblad van het Noorden. Mijn dochter studeerde journalistiek aan Windesheim.]

Dit artikel is eerder gepubliceerd op het persoonlijk weblog van Henk Blanken.

Henk Blanken

Schrijver en journalist

Henk Blanken is journalist en schrijver. Hij is als correspondent Dood & Aftakeling verbonden aan De Correspondent, Bijna veertig jaar …
Profiel-pagina
Al 5 reacties — discussieer mee!