Webwereld heeft op 1 april een fake-artikel over de Amsterdamse Apple Store – getuige de reacties van de lezers, trapt niemand erin. Behalve een paar duizend robots dan. Binnen een paar uur nemen 470 websites het bericht over. Na een dag zijn dat er 6.450, na twee dagen 22.000. Online knippen en plakken is veel eenvoudiger dan knutselen met schaar en lijmpot. Een kind kan de was doen en een robot het vuile werk.

Aggregatie is geen kinderspel. Het is big business – of in ieder geval duizenden keren small business. Er zijn veel meer aggregators dan aanbieders van originele content.

Tweedehands nieuws

De kans dat je op internet bij tweedehands nieuws belandt, is aanzienlijk. Veel websites doen niets anders dan aggregatie. Dat steekt andere media, vooral als ze periodiek volledig worden leeggezogen door de nieuwe collega’s. Een beetje aggregatie is niet erg, vooral niet als je op z’n beurt eens wat kan terughalen. Maar veel digitale parasieten bevatten geen originele content zodat er niks te halen valt.

Wie met mate aggregeert, naar het origineel linkt, bronnen vermeldt en ook eigen werk publiceert, heeft weinig te vrezen. Bij ‘nette’ aggregatie wordt de bron gecompenseerd doordat mensen die het hele verhaal willen lezen naar die bron surfen.

Maar ‘nette’ aggregatie is een uitzondering.

‘Spotify voor kranten’

Woensdag 4 april brengt de Volkskrant het nieuws dat dagbladen werkten aan een ‘Spotify voor kranten’. Binnen no-time is het bericht op 14.000 websites te vinden. Adformatie schrijft vrijwel het hele artikel over, noemt de Volkskrant als bron maar geeft geen link. AutomatiseringsGids noemt alleen de Volkskrant in de lopende tekst. Bright gebruikt het bericht als basis, linkt naar de Volkskrant en voegt er informatie aan toe. Joop.nl neemt het Volkskrant-artikel vrijwel integraal over maar linkt wel.

Deze voorbeelden komen van de eerste zoekresultatenpagina van Google – alle websites laten het bericht ondertekenen door een eigen redacteur. De originele bron – de Volkskrant – is niet op de eerste pagina te vinden.

Ecommerceheadlines – ook op de eerste Google-pagina – heeft alleen de kop en de eerste paragraaf, linkt niet naar de Volkskrant maar naar Twinklemagazine.nl – een andere aggregator, die zelf vrijwel het hele artikel heeft overgenomen. Eigenlijk hoeft de lezer in geen van deze gevallen nog naar de Volkskrant (als die mogelijkheid al geboden wordt). Het hele artikel is op honderden plekken vrijwel integraal te lezen.

Hier leidt aggregatie nauwelijks tot meer traffic bij de originele bron. Het werk van Volkskrant-journalist Haro Kraak wordt online niet beloond.

Unieke content

Als bescherming tegen aggregatie zetten steeds meer kranten hun unieke content niet meer online of alleen achter een paywall. Behalve het nieuwsbericht heeft de Volkskrant ook een achtergrondverhaal waarin deskundigen aan het woord komen. Dat verhaal heeft niemand gelezen.

Om 12 uur word ik gebeld door BNN met de vraag of ik al gehoord heb van de kranten-Spotify en of ik daar commentaar op kan geven. Gehoord? Ik ben er voor geïnterviewd! Ik sta met mijn naam in de Volkskrant.

Maar de redactrice heeft het originele artikel niet gelezen. Ze weet zelfs niet dat het uit de Volkskrant komt…

Sponsoring door oude media

Als makers van originele content niet of nauwelijks gecompenseerd worden voor hun inspanningen, verschrompelt hun businessmodel. Veel online content is nog steeds gebaseerd op traditionele media: kranten, omroepen, tijdschriften. De gratis content op het web wordt in feite gesponsord door de oude media – die als dank veelal met hoon worden overladen. Het grootste slachtoffer is de originele content zelf. Sommige zaken (onderzoeksjournalistiek, achtergronden, reportages, lokale verslaggeving – kort gezegd: eigen nieuwsgaring) zullen te duur worden.

Voor aggregators is dat geen probleem. Er is genoeg andere content om te aggregeren; de grote hoeveelheid politieberichten, 112-meldingen, productinformatie, overgeschreven persberichten, pr-mededelingen van bedrijven, organisaties, instellingen, sportclubs, onderzoeksbureaus, overheden en politieke partijen zijn daarvan het beste bewijs.

Debat over aggregatie

Op 11 april is er een discussie over de gevolgen van aggregatie met Bart Brouwers (Dichtbij), Guido van Nispen (directeur van V-ventures, eigenaar van ANP) en Piet Bakker (Lector HU). De discussie staat onder leiding van Frederique de Jong. Plaats: Hogeschool Utrecht, Faculteit Communicatie en Journalistiek, Padualaan 99, Utrecht. Tijd: van 16.00 uur tot 17.30 uur.

Lees ook eerdere afleveringen in deze serie

Al 8 reacties — discussieer mee!