Op de livestream van RTV Noord verschijnt een politiewoordvoerder. Hij kan niet ontkennen dat er doden zijn gevallen in Haren. Maar hij heeft ook niet genoeg informatie om het te bevestigen. In de chatbalk naast de stream denderen de berichten door. “Meisje dood. Tja, dat is best wel dr eigen schuld, arme ouders!”

Project X Haren bewijst voor eens en altijd de aardverschuiving in het journalistieke landschap. Niet alleen in de dagen er voor; wanneer gevestigde media een eenvoudige oproep op Facebook tot nationaal nieuws maken. Maar vooral op de dag zelf.

Onbemand vliegtuigje voor livebeelden

Rond het middaguur tekenen de eerste bewijzen zich af. Ik lees op Nu.nl een aankondiging van Sander Akkerman. Hij zal vanaf vier uur een zogenaamde drone – een onbemand vliegtuigje – laten vliegen om een live uitzending vanuit de lucht te maken. Of het legaal is, weet hij niet. “Ik moet je heel eerlijk vertellen, we schieten het gewoon de lucht in en we hebben geen toestemming … Het is een consumentending waar je volgens mij altijd mee mag vliegen. Hij gaat niet heel hoog.” Een woordvoerder van de gemeente Haren weet ook niet wat ze er mee aan moet. “Ik heb geen idee of daar een vergunning voor nodig is.”

Ondertussen wachten de mainstream journalisten af wat er komen gaat. Geen persconferentie, geen politieberichten, dus niets te melden. Verdwaalde journalisten speuren de straten van Haren af op zoek naar een quote van een willekeurige dorpsbewoner.

Livestreams

RTV Noord kondigt in de loop van de middag een livestream aan voor de avond. RTL Nieuws volgt later. Ze worden vergezeld door een nieuwe stream van het tot dan nog onbekende ProjextXHaren. Een particulier initiatief met een jonge gast als presentator. Hij gaat als eerste live om vier uur en ik volg hem onderweg naar Haren. Nog geen anderhalf uur later is zijn stream door ruim 330.000 mensen bekeken. Om half zes kijken meer dan 50.000 mensen live naar zijn uitzending en gaan zijn beelden de hele wereld over.

Ik ga er pas echt voor zitten rond een uur of negen. Laptop open, sigaretten en wijn bij de hand. De Twitterbom barst. ANP meldt onrust en ME-charges. De eerste geruchten over rellen, gewonden en plunderingen steken via de sociale media de kop op.

@HarenLive

In mijn timeline verschijnt een nieuw Twitteraccount: @HarenLive. Naar later blijkt een  spontaan initiatief van zeven studenten zonder enige journalistieke ervaring. (lees ook: @HarenLive: 12.000 volgers in vier uur) Hun eerste tweet “A28 afgesloten! #projectxharen #haren #projectx” verschijnt om 21.33 uur.

 

De stream van RTV Noord klapt. Het gerucht gaat op Twitter dat hun verslaggever neer is geslagen. Ook RTL Nieuws gaat om de haverklap down.

Geen bevestiging

Ondertussen groeien op mijn scherm de geruchten. Een mogelijke dode, traumaheli, vlammenwerpers. RTV Noord lijkt het niet meer bij te kunnen houden. Om 22.15 uur staat op hun site een bericht over geruchten dat er relletjes zijn en dat er zelfs een vuur(tje) is ontstaan. Met daarbij een foto van een vuurtje. Maar hoe gek; ondanks de foto kunnen ze dit alles niet bevestigen.

Ik vestig mijn hoop op het vliegtuigje van Sander. Kan het niet vinden.

Ondertussen bij @HarenLive

Het team achter @HarenLive tikt zich ondertussen de blaren op de vingers. Drie personen houden continu een livestream in de gaten, twee de berichten op Twitter en één de algemene berichtgeving op internet. Deze student onderhoudt ook telefonisch en Whatsapp-contact met mensen in Haren. De laatste in de rij ontvangt al het nieuws van de vijf anderen en vertaalt dit naar korte nieuwsberichten op Twitter. Ik hoor later dat deze persoon zich ironisch genoeg in Zweden ophoudt. De communicatie van de @HarenLive studenten verloopt via Skype.

Het aantal volgers van het nieuwe Twitter-account groeit snel. Iedere keer als ik kijk, is het aantal volgers met een paar honderd gestegen. Ze groeien van nul naar bijna 12.000 volgers. Inclusief gevestigde nieuwsmedia. In een paar uur tijd.

Suggestieve foto’s

@HarenLive meldt de dood van een meisje. Op Twitter vind ik een foto van het meisje dat doodgedrukt zou zijn. Ze lijkt op Merthe. Een lugubere grap. Net als alle andere honderden thuiskijkers zie ik nog andere suggestieve foto’s voorbij komen. Maar of en het allemaal echt is?

Wel echt lijken de foto’s van de raddraaiers. Ik kijk in de ogen van een plunderaar. Zie een mafkees met een fiets in zijn handen. Op Topsy laten drie lachende kerels me trots hun net gesloopte verkeersbord zien. En in Tweetdeck verhalen Twitteraars over een vernielde politiewagen. Deze blijkt de ideale achtergrond voor een foto als aandenken aan wat inmiddels Slagveld Haren heet. Mijn journalistieke selectiecriterium? #projectX.

Doden?

Tweetdeck dicht, livestream open. Bij RTV Noord verschijnt een politiewoordvoerder. Hij bevestigt de vernielingen en het oproer, maar kan niets vertellen over mogelijke doden. Met een dubbel effect in Tweetdeck; sommigen zien in zijn antwoord een bevestiging, anderen een ontkenning. De kijkers worstelen samen met mij. Zeggen die honderden Twitteraars die verhalen over doden niet meer dan die ene halfslachtige ontkenning?

Ik probeer via verschillende tools de ooggetuigen te filteren. Met een geruststellend resultaat. Ik vind alleen een notoire hoax oproerkraaier die zegt direct ooggetuige te zijn. Ik geloof hem niet. @HarenLive trekt naar aanleiding van de verklaring van de politiewoordvoerder een eerder bericht over het dode meisje in.

 

De livestream van RTV Noord gaat even terug naar het slagveld. Hier zien we live hoe een jongen een plantenbak naar de ME gooit. Achter hem staan tientallen jongeren met hun mobiel in de lucht. De vandaal in kwestie lijkt zich hier niets van aan te trekken. De kijkers chatten in de balk naast de stream volop over wat ze zien. Van ‘Wat een sukkel, dat ie die bak niet verder dan twee meter krijgt’ tot en met ‘Wat een kanker homoooos, die kanker ME-ers.’ Echt gezelliger wordt het er niet op.

Geen verslaggever meer ter plaatse

Dan draait RTV Noord een tijdje dezelfde beelden. Ze hebben geen verslaggever meer ter plaatse omdat vandalen hun camera’s niet met rust laten. In plaats daarvan klinkt het liedje ‘Annabel’. Ik haak af als ze plots melden dat een DJ gaat draaien op een weiland zonder dat ik hiervoor bevestiging vind bij willekeurige Twitteraars. Ik richt me verder alleen nog op Twitter, @HarenLive lijkt me ondanks hun blunder de betrouwbaarste bron.

Ik probeer mezelf antwoord te geven op de vraag wat ik aan het doen ben. Ik verbaas me over gemeentewoordvoerders die niet weten om te gaan met nieuwsoortige technologiën. Voel medelijden met de journalisten die worstelen met de vraag wanneer ze nieuws met het predicaat betrouwbaar kunnen brengen. En wind me op over vandalen die zich niet laten weerhouden door tientallen burgerverslaggevers die live beelden van ze maken.

Vertrouwen in niet-journalistieke bronnen

Ik breek mijn hoofd over hoe het kan dat een politiewoordvoerder geruchten eerder aanwakkert dan tempert. En verras mezelf met de constatering dat ik de voorkeur geef aan onbekende bronnen die in paar uur tijd mijn vertrouwen weten te winnen. Maar volgens de oude journalistieke normen en waarden niets met journalistiek te maken hebben.

En even verlang ik naar die heerlijke overzichtelijke tijd waarin je de waarheid gewoon een dag later in de krant las. Om vervolgens tegen beter weten in weer op zoek te gaan naar dat verrekte vliegtuigje. Een aardverschuiving. Dat is het.

Dit artikel is ook gepubliceerd op DeUitgeeffabriek.nl.

Lees ook
Andere artikelen op DNR over Project X Haren en de media.

Al 7 reacties — discussieer mee!