Van 9-11 november vond het Mozilla Festival in Londen plaats in. Hier komen journalisten, programmeurs en studenten samen om te bouwen aan het open web van de toekomst. Internetredacteuren Jaap MeijersJerry Vermanen en Auke Kranenborg waren voor DNR aanwezig bij dit festival.

Lijkt het al lastig om een datajournalistieke redactie in Nederland op te zetten? Dan is het verhaal van de Argentijnse krant La Nacion een goede opsteker. Sinds vorig jaar is een groep redacteuren aangesteld om dit genre te ontwikkelen. Groot nadeel: het land dat op de honderste plek van de Transparency International Corruption Perceptions Index staat, heeft nauwelijks betrouwbare dataportalen.

Datajournalist Ricardo Brom loopt dagelijks tegen dit probleem aan. ‘Het is hier echt heel moeilijk. We hebben niet eens een FOIA (Amerikaanse versie van de Wob, red). Daarnaast doet de overheid er alles aan om de weinig beschikbare informatie te verstoppen en manipuleren.’

La Nacion besloot daarom een jaar geleden ook om een programmeur en data miner aan te nemen. Het moest maar eens afgelopen zijn met het geknoei met cijfers. Het digitale verzet tegen niet-openbare informatie – ook wel hacktivism genoemd – werd ingezet om datajournalistiek verder te ontwikkelen. Op La Nacion Data worden de resultaten gepubliceerd.

‘Maar om datajournalistiek te ontwikkelen, moet je wel eerst goede data in handen krijgen’, zegt Brom. Daar speelt de strijd tussen de krant en de overheid dan ook plaats: betrouwbare, doorzoekbare en gestructureerde informatiebronnen.

Open data tegen skepsis

‘Nagenoeg alle overheidsdocumenten zijn ingescande PDF-bestanden. Die kun je niet eenvoudig doorzoeken, uitpluizen en structureren.’ Het gebrek aan data zorgde ervoor dat de datajournalistiek wereld in Argentinië met skepsis werd aangezien.

‘Om die skeptische houding de nek om te draaien, moeten we er de schouders onder zetten. Als de overheid geen open data aanbiedt, doen wij het wel.’ Alle informatie die La Nacion uit overheidsdocumenten weet te halen – en dat zijn soms tienduizenden bestanden – wordt netjes in rijen en kolommen aangeboden.

Busschandaal en inflatiefraude

Brom haalt twee voorbeelden aan als succes in de strijd tegen de overheid. De eerste is een langlopend onderzoek naar de subsidies die busmaatschappijen van de overheid ontvangen. Deze subsidies worden in een enorme stapel ingescande PDF’s online aangeboden. Onmogelijk om al deze bestanden handmatig door te nemen, maar met een script om de bestanden van scanbeveiliging te ontdoen en een scraper werden alle getallen netjes in een spreadsheet gestructureerd.

Het resultaat? Een fors dossier waar onder meer uit blijkt dat busmaatschappijen veel te veel subsidie voor brandstof ontvangen. Voor het geld dat wordt uitgedeeld moeten sommige busmaatschappijen al hun voertuigen elke dag, 24 uur lang, met ruim 200 km/u laten rijden.

Een ander voorbeeld is het Argentijnse inflatieschandaal. De inflatie die door de overheid wordt gemeld, is namelijk stukken lager dan die door het bedrijfsleven en belangenorganisaties wordt genoteerd. Echter, de salarissen van overheidspersoneel stijgen wel mee met de hogere inflatie.

La Nacion hield tot vorige maand beide inflatiecijfers bij, totdat een rechter besloot dat de organisatie verantwoordelijk voor de alternatieve cijfers moest stoppen met het publiceren van hun gegevens. ‘We hebben nog een lange weg te gaan voor volledige openheid’, zegt Brom. ‘En het resultaat is lang niet perfect. Maar het is beter dan niets.’

De campagne van La Nacion voor eerlijke informatie is niet onopgemerkt gebleven bij de overheid. Alleen heeft het tot nu toe nog een averechts effect: documenten worden strenger beveiligd en URL’s worden niet meer met een vaste structuur maar willekeurig opgemaakt.

Hulp, tools, ecosysteem

‘Dat frustreert enorm, maar het betekent wel dat we iets losmaken.’ Brom zucht diep. ‘Zullen we positief eindigen?’ De krant heeft namelijk een drietal lessen uit het project getrokken.

  • Durf om hulp te vragen. Je kunt het namelijk niet alleen. Kijk welke mogelijkheden je hebt en aanvullende kwaliteiten buiten de redactie zoeken.
  • Zoek of ontwikkel tools op data te openen. Maak vervolgens een eigen mix van geeedschappen die het beste in jouw nieuwsproces werken.
  • Bouw een ecosysteem voor data. Je moet de data niet alleen verzamelen, maar ook vrijgeven. Sla alles op, zodat je er snel weer bij kunt als je het nodig hebt.

Vooral dat laatste leek in het begin eng, bekent Brom. De informatie is dan voor iedereen – dus ook voor concurrenten – beschikbaar. Maar de datajournalist maakt zich daar allang geen zorgen meer over.

‘Het houdt ons scherp. Als we de overheid, opendata-wereld en journalistiek willen ontwrichten, dan ontwrichten we onszelf misschien ook wel. Daar wordt niemand slechter van.’

De verslagen van Mozilla Festival 2012 zijn tot stand gekomen met steun van 609, het blad van het Mediafonds.

Jerry Vermanen

Redacteur

Jerry Vermanen werkt als datajournalist bij KRONCRV.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin de discussie!