Het is werkelijk onbegrijpelijk dat journalisten de mediacode van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) beschouwen als een code waaraan ze zich moeten houden. Het begon al met de actie van Nieuwe Revu om zich – kijk ons eens stoer zijn – zogenaamd niet aan de mediacode te houden. Maar nu is zelfs op de Dag van de Persvrijheid betoogd dat de mediacode ‘de vrijheid van nieuwsgaring van overheidswege beperkt’.

Dit heeft mr.dr. T.A. Schiphof van de Universiteit van Amsterdam, vrijdag 3 mei althans betoogd bij de presentatie van de Persvrijheidsmonitor 2012. De code is volgens Schiphof onvoldoende met procedures en waarborgen omgeven. De tekst en de motivering moeten worden herzien en er moet volgens hem, aldus een bericht op NU.nl, rechterlijk toezicht zijn op het uitsluiten van media bij fotosessies.

Obsessie van journalisten

Vanwaar toch die rare obsessie van journalisten voor deze slachtofferrol? Sinds die actie van Nieuwe Revu wordt er in journalistieke kringen voortdurend gesproken alsof de mediacode van de RVD het werk van journalisten zou beperken. Welnu, er is maar een code waaraan journalisten zich in Nederland moeten houden en dat is de wet.

De mediacode is eenzijdig door de RVD vastgesteld en is dus geen bindende overeenkomst, zo heeft de rechter al in 2009 vastgesteld. Hij deed dat in zijn uitspraak in het kort geding dat, toen nog, prins Willem-Alexander had aangespannen tegen Associated Press. Het persbureau had in Argentinië vakantiefoto’s gemaakt van de kroonprins, zijn vrouw en hun dochter.

Keurslijf voor journalisten

Ten onrechte heeft de mediacode de afgelopen jaren, en zeker de afgelopen weken, een enorme status gekregen. Alsof het een keurslijf is dat journalisten in bedwang houdt en censuur uitoefent. Maar de (eenzijdig afgekondigde) mediacode is niets meer dan een eigen uitleg die de Rijksvoorlichtingsdienst geeft aan eerdere rechterlijke uitspraken, onder meer van het Europese Hof, over kwesties waarbij privacy en persvrijheid botsen.

Zelfs als een journalist ingaat op de uitnodiging van de RVD voor een ‘officieel persmoment’, kan de mediacode hem niet verbieden later privé-foto’s te publiceren als hij die nieuwswaardig acht. Of die foto’s inderdaad nieuwswaardig zijn, zal in het uiterste geval de rechter uitmaken.

Nieuwswaarde en privacy

In geval van de vier AP-foto’s heeft de rechter beslist dat de waarde voor het publiek van deze foto’s niet opweegt tegen de inbreuk op de privacy van de kroonprins, prinses Maxima en vooral de jonge prinses Amalia. Het nieuws dat het gezin vakantie viert in Argentinië, had ook met een bericht zonder beeld afgedaan kunnen worden, stelt de rechter.

Of dat zo is, is discutabel, zeker voor visuele media. Een andere rechter zou een bericht met foto daarover wel eens nieuwswaardig hebben kunnen achten. AP had tegen de uitspraak in beroep kunnen gaan om dat uit te vinden.

Al 3 reacties — discussieer mee!