Dat de documentaire ‘Iedereen journalist’ journalisten wil wakker schudden, moge duidelijk zijn. ‘Internet is de toekomst’, melden hoofdredacteuren voor de camera. Maar voor en naast hen typen onzekere internetjournalisten snel nieuwsberichten in elkaar. Zitten ze er over 30 jaar nog?

In de documentaire komen enkele hoofdredacteuren aan het woord. Zo ook oud-hoofdredacteur Wouter Bax van NU.nl. De internetredacteuren die hij in dienst heeft ‘willen wel naar buiten, maar daar is niet altijd tijd voor.’ Daar zitten ze dan: jonge, ambitieuze journalisten. Vaak net van school. Klaar voor het internet. Het lijkt het ideale toekomstbeeld: het geld stroomt binnen terwijl het ook nog werkgelegenheid oplevert.

Na aflevering 2 kunnen we wel stellen: ‘oud’ kan echt niet meer. Zo jaren ’80. Als journalist moet je de kracht van internet benutten. Geen discussie mogelijk. Hoe je dat vervolgens goed en ethisch verantwoord doet? Ja, dat moet je zelf maar uitzoeken. En daar wringt nou net de schoen.

Get Adobe Flash Player
Als het niet mogelijk is Flash te installeren kunt u de video bekijken via deze link.

Onderzoek naar controleprocedures bij nieuwssites

In 2012 onderzocht ik hoe landelijke internetredacties nieuwsberichten controleren op waarheidsgehalte voorafgaande aan plaatsing. Tien landelijk bekende websites werkten hieraan mee. De vraag was hoe de eindverantwoordelijken van de tien websites wilden dat nieuwsberichten door hun internetredacteuren voor plaatsing gecontroleerd werden. Daarnaast heb ik ook van elke nieuwssite één internetjournalist vragen gesteld over zijn of haar controleprocedures.

Eén conclusie uit dit onderzoek wil ik voor dit blog uitlichten. Het blijkt namelijk dat acht op de tien internetjournalisten ontevreden zijn over de huidige controleprocedures. Ze zouden vooral meer tijd willen krijgen om nieuwsberichten goed na te kunnen bellen en berichten van elkaar vaker na te kunnen lezen voor plaatsing. Er is een spanningsveld tussen het uitgebreid controleren van nieuws en tegelijkertijd het krimpen van redacties waardoor het werk met steeds minder mensen gedaan moet worden.

De eindverantwoordelijken zijn daarentegen allemaal tevreden. Wel bevestigt vier op de tien het spanningsveld van de internetjournalisten. Ze zeggen ook dat het brengen van nieuws op internet een kracht is, maar dat deze ook tot fouten kan leiden. Dit is het risico dat je neemt als je berichten snel wilt plaatsen, zeggen ze en dus niet geheel te voorkomen.

Eerlijk zijn

De documentaire Iedereen Journalist lijkt te waarschuwen voor de ouderwetse ‘papieren’ journalistiek. Goed om te wijzen op het gevaar van het ‘blijven hangen in het oude’, want dat er iets moet gebeuren is duidelijk. Maar daarbij lijkt de documentaire vooral te gaan over salaris (‘hoeveel verdien jij hier nu mee?’) en verdienmodellen. Alsof dit de journalistiek gaat redden.

Wat de internetjournalisten nou echt zelf vinden van de snelheidsepidemie blijft in het ongewisse. Bij de documentaire werden de internetjournalisten wel ondervraagd, maar wie durft er echt eerlijk te zijn als je baas op de achtergrond meeluistert en er voor jou 10 anderen zijn?

Nog sneller nieuws brengen wordt niet als de belangrijkste kwalificatie gezien voor de journalist in de komende vijftig jaar, maar ‘betrouwbaar zijn’ (N.Drok. Bakens van betrouwbaarheid, 2011). Daarmee wordt bedoeld dat de journalist vooral betrouwbaar is voor het publiek. Deze betrouwbaarheid staat op het spel als er niets gebeurt.

Lange-termijnvisie

Het programma ‘Iedereen Journalist’ doet journalisten nadenken over hun rol. Dit is goed, maar mijns inziens moet de vraag die dit programma oproept niet zijn: ‘Hoe ga ik geld verdienen met internet?’ maar eerder: ‘Hoe kan ik in deze snelle tijd betrouwbaar blijven als ik besluit het internet op te gaan waardoor mijn baan er over dertig jaar ook nog is?

Naar mijn mening zou de focus van de documentaire meer moeten liggen op de lange-termijnvisie. En over het punt hoe we onzekere (jonge) journalisten op weg kunnen helpen. Om ze te helpen uit te blijven steken boven de massa. Ik hoop dat aflevering 3 van de serie hier meer op inzoomt. We zullen het zien.

Dit artikel stond eerder gepubliceerd op de blog van Ruby van der Meijden.

Al 9 reacties — discussieer mee!