Eindelijk is er schot gekomen in de wetgeving rond de journalistieke bronbescherming. Nog vlak vóór het zomerreces, in juli, heeft de ministerraad een definitieve beslissing genomen over het verschoningsrecht. Het wetsontwerp is inmiddels voor advies naar de Raad van State gezonden. Daar berust het volgens de website van de Raad keurig in het rijtje ‘aanhangig advies’, onder de ietwat cryptisch omschrijving “Voorstel van wet tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering tot vastlegging van het recht op bronbescherming bij vrije nieuwsgaring (bronbescherming in strafzaken).”

Maar zijn we nu iets wijzer geworden? Nee, want we moeten het nog steeds doen met het in 2008 gepubliceerde concept-ontwerp dat anno 2013 ongetwijfeld achterhaald is.Want het huidige wetsontwerp blijft geheim totdat het advies van de Raad van State is uitgebracht en overgenomen door het kabinet. Pas bij de aanbieding aan de Tweede Kamer komt de volledige tekst beschikbaar.

Veel adviezen en visies

Naar aanleiding van het concept-ontwerp zijn er in de achterliggende jaren vele aanbevelingen op het departement binnengekomen van allerlei gremia waaraan advies was gevraagd (NVJ, Orde van Advocaten, Raad voor de Rechtspraak, mediawetenschappers, etc.). Vele adviezen zijn naar buiten gebracht maar in hoeverre sommige aanbevelingen al dan niet door het kabinet zijn overgenomen blijft vooralsnog in het ongewisse.

Intussen heeft ook het Europese Hof niet stilgezeten en de Nederlandse regering sterk onder druk gezet. De staat is inmiddels al voor de derde keer door het Hof aangesproken over het ontbreken van wetgeving die voorziet in rechtsbescherming van journalisten en hun bronnen. Eerst was er de zaak Voskuil (2007), daarna de zaak Sanoma/Autoweek (2010) en onlangs de zaak De Telegraaf/AIVD (eind 2012).

Het nieuwe wetsontwerp

Wat weten we nu wél van het nieuwe wetsontwerp? Gemeld is door een woordvoerder dat er aan het concept “een aangepaste regeling is toegevoegd van de gijzeling voor degenen die een beroep kunnen doen op het professioneel verschoningsrecht en het recht op bronbescherming”.

En wat staat er beslist niét in? De rijksoverheid meldt expliciet: “Afgezien is van omschrijving van het beroep journalist.”

Dat is interessant. Ja, die omschrijving is de befaamde horde waarvoor de wetgever zich geplaatst zag. Menigeen, ook hier op De Nieuwe Reporter, heeft zich de afgelopen jaren over dit struikelblok uitgesproken. Wie is journalist? En kan die beroepsgroep zodanig worden afgebakend dat hij juridisch is dichtgetimmerd?

Definitie van ‘journalist’

Naar verluidt is het (vergeefse) zoeken naar een definitie van ‘journalist’ een belangrijke oorzaak geweest van de opgetreden vertraging bij het opstellen van de definitieve wetstekst. Tijdens de discussies ten departemente, maar ook in de ministerraad, bleek deze hobbel niet eenvoudig te nemen.

Voorstanders van een sluitende omschrijving wilden zo nauw mogelijk aansluiten bij de gebruikte terminologie van het EHRM en waren bereid de Nederlandse ‘journalist’ zo nodig in een keurslijf van wet- en regelgeving onder te brengen. Anderen (zoals de NVJ) daarentegen verwierpen dit idee omdat men beslist geen heil zag in een vorm van overheidsdwang ten opzichte van ‘de pers’.

Naast dit principiële aspect speelde ook een praktische handicap. Immers, men heeft niet meer alleen te maken met de ‘traditionele’ versie van ‘journalist’, maar ook speelt een rol dat sinds de opkomst van de sociale media de uitingsvrijheid zich uitstrekt tot een nauwelijks te definiëren verscheidenheid (bloggers, twitteraars etc.). Vandaar dat daarmee al rekening was gehouden in de indertijd verspreide concept wetstekst. Kennelijk is die tekst in dat opzicht in de huidige officiële omschrijving gehandhaafd.

Eerder op DNR over verschoningsrecht

29 november 2012: Komt er eindelijk dan een wettelijk verschoningsrecht voor journalisten?

4 april 2012: Alleen echte journalisten tellen mee

5 november 2008: Bronbescherming voor wie?

4 november 2008: Journalisten en bloggers krijgen een verschoningsrecht dat ze al hebben

 

Nog geen reactie — begin de discussie!