Marcel van Lingen, hoofdredacteur van persbureau ANP, reageerde getergd op een verslag over een onderzoek dat vorige week op DNR verscheen. Hij stoorde zich vooral aan de suggestie dat het ANP persberichten niet zou checken. “Prutswerk”, zo betitelde Van Lingen het onderzoek. Vandaag reageren de onderzoekers op zijn kritiek.

ANP-hoofdredacteur Marcel van Lingen schreef vrijdag op DNR een reactie op hoge poten naar aanleiding van Anne Kroons artikel Hoe hoger de nieuwswaarde van een persbericht, hoe hoger de kans op knip-en-plakwerk-journalistiek. Omdat, naar ons idee, zijn stuk een aantal onjuiste interpretaties en tenminste een potentieel interessant discussiepunt bevat, willen we er graag even op reageren. ‘We’ omdat het onderzoek van Anne onderdeel is van een groter onderzoeksproject naar het gebruik van persberichten door nieuwsmedia.

De nieuwsneus ophalen

Allereerst willen we wat zeggen over het feit dat Van Lingen zich heeft gestoord aan de formulering (in dit artikel) dat journalisten hun nieuwsneus ophalen voor 90% van de universitaire persberichten. Het leek ons een vrij onschuldige zegswijze om de spreekwoordelijke nieuwsneus aan te halen om de ietwat droge constatering, dat 90% van de persberichten van universiteiten nooit in de krant zal komen, wat op te frissen. Daar zit geen enkel waardeoordeel achter en mocht dat wel zo overgekomen zijn dan spijt ons dat zeer.

Die 90% bestaat natuurlijk uit van alles, oud nieuws, nieuws dat de ANP redactie ‘gewoon niet interessant’ vindt, echt nieuws waar geen tijd voor is en inderdaad ook een paar onzinverhalen die het ANP er netjes uitfiltert. We zijn niet bij het ANP op bezoek geweest, maar dat er ook onzin zit bij die 90%, lijkt ons niet erg verrassend.

Zorgwekkend

Wat Van Lingen “helemaal kwalijk” vindt aan de “tweede bewering” – waarin Anne constateert dat ongeveer 40% van de ANP-berichten inhoudelijk niet verschilt van de persberichten waarop ze zijn gebaseerd en dat dit zorgwekkend zou kunnen zijn – maakt hij niet duidelijk.

Met dat “zorgwekkende” wordt verwezen naar de zorgen die andere auteurs, onder aanvoering van de Britse onderzoeksjournalist Nick Davies (zie zijn boek Flat Earth News), uitspreken over de naar hun mening hoge mate waarin persberichten nagenoeg ongewijzigd in de krant komen. Dit zou de pluriformiteit en de onafhankelijkheid van het nieuws in gevaar kunnen brengen.

Bij het hoge percentage dat in dit onderzoek werd gevonden bij juist het ANP, zou men zich kunnen afvragen of dit niet meer dan het logisch gevolg is van de functie van een persbureau (het echte nieuws filteren uit het aanbod en beschikbaar maken voor de op haar geabonneerde nieuwsmedia), of dat het juist extra zorgwekkend is (dat is de mening van Davies). Dat laatste zou dan zijn omdat het ANP een soort spin in het nieuwsweb is, van wie allerlei nieuwsmedia vaak berichten direct overnemen. Dit is, naar ons idee, het discussiepunt waar nog best wat meer over te zeggen is.

Bronnen checken

Uit zijn betoog maken we op dat Van Lingen denkt dat uit het onderzoek geconcludeerd zou worden dat het ANP zijn bronnen niet zou checken. Dat is onjuist en er staat in het artikel ook geen enkele zinsnede die daar op zou kunnen duiden. Er zijn in het onderzoek slechts persberichten met nieuwsberichten vergeleken en op basis daarvan zijn er uitspraken gedaan over de mate van verschil en een mogelijke structurele oorzaak van die verschillen, de nieuwsfactoren in de persberichten.

Hoor en wederhoor toepassen is hier dan ook niet aan de orde. Zoals een van de reageerders onder Van Lingens stuk al zegt, dat is een journalistieke waarborg, maar niet iets dat van toepassing is op het doen van degelijk inhoudsanalyse-onderzoek.

Daarmee willen we niet beweren dat het niet de moeite waard zou zijn voor ons onderzoekers om op de uitnodiging van Van Lingen in te gaan en op de redactie mee te kijken hoe journalisten daar het nieuws filteren uit het aanbod, bronnen en feiten checken en hoor en wederhoor toepassen alvorens ze een geheel origineel of sterk op een persbericht lijkend nieuwsbericht publiceren. Als de uitnodiging nog staat, zouden we daar graag gebruik van maken.

Al 9 reacties — discussieer mee!