Het stond al een tijdje in de planning, maar in 2013 gaat het dan echt gebeuren. Lezers gaan online (hopelijk) massaal betalen voor nieuwscontent. Blendle werd  met veel tamtam bij DWDD gepresenteerd, maar het platform staat zeker niet alleen. Het vergelijkbare project eLinea timmert al sinds 2009 aan de weg, en Yournalist en Myjour staan ook in de startblokken. Afgezien van laatstgenoemde staan of vallen al deze projecten met staatssubsidie. Wat is het verschil tussen de apps en waarom innoveren deze platformen de pers met behulp van uw belastinggeld?

Om maar met een gechargeerde opsomming te beginnen, in principe doen alle genoemde applicaties hetzelfde: ze bieden aan schrijvende media een platform om kopij te verkopen, variërend in prijs per stuk (pay-per-view) of als onderdeel van een bundel voor een vast bedrag (all-you-can-read). Yournalist maakt een gepersonaliseerde selectie, met eLinea kan je losse artikelen of alles voor een vast bedrag per maand lezen terwijl Blendle de nadruk legt op het delen van nieuws via sociale netwerken. Myjour lijkt op Blendle maar richt zicht nadrukkelijk op vakliteratuur.

Weinig concreet

Gemene deler voor alle ondernemers zijn de lange onderhandelingen met uitgevers, en dan vooral de grote kranten. Het vinden van de juiste persoon is überhaupt al een inspanning, “Bij veel uitgevers is totaal niet duidelijk wie er over gaat,” meent Geert Rutten van Yournalist. “Als ons voorstel dan door de organisatie gaat, loopt het soms mis op mensen die tien jaar geleden ook bang waren voor het internet, maar ze moeten nu mee.”

Marten Blankesteijn van Blendle: “Er waren uitgevers waar we binnen een kwartier klaar waren, en bij anderen moesten we tien keer terugkomen.” Volgens Jennifer ter Heide van eLinea zijn uitgevers vaak wel enthousiast maar zijn de gesprekken weinig concreet. “Ze willen wel wat doen, maar de vraag is nog wat.” “Het besef begint nu langzaam te dagen bij de uitgevers maar ze kijken nu nog naar elkaar,” meent ook Rutten.

Voordat de strijd om de lezers kan beginnen moeten dus eerst nog de uitgevers worden overtuigd. Alle platformen draaien immers om gebruiksgemak, en net zoals met Spotify of iTunes wil de gebruiker straks vooral keuzevrijheid zonder veel te hoeven schakelen. Blankesteijn en Alexander Klöpping van Blendle hadden het gemak dat ze al vroeg in de onderhandelingen een werkend model konden laten zien. Klöpping: “Als NRC dan hoort dat Vrij Nederland meedoet gaat er een balletje rollen.”

Pay-per-view of all-you-can-read

Momenteel rekent eLinea zeventig titels tot de portfolio, voornamelijk special interest tijdschriften en losse auteurs. Yournalist heeft negen titels binnen, waarvan een aantal die Blendle ook heeft. Beide platformen geven nog geen namen vrij, in tegenstelling tot Blendle en Myjour.

Dat zal moeten blijken wanneer eLinea eind september online gaat. Yournalist heeft geen deadline en wacht nog op een aantal uitgevers. Blendle geeft eind september de eerste gebruikers toegang en breidt dan langzaam uit. Myjour is nu al met een bèta site online en gaat in oktober definitief online met tachtig titels, waaronder Binnenlands Bestuur en Automatisering Gidsen een aantal losse auteurs.

Blendle lijkt voor het brede publiek op papier het sterkst met 25 toezeggingen van veel grote namen zoals NRC, Elsevier en Quote. Reden daarvoor is dat Blendle een aantrekkelijker betaalmodel heeft voor uitgevers dan bijvoorbeeld Yournalist: pay-per-view in plaats van all-you-can-read. eLinea weifelt nog tussen de twee modellen en biedt straks beide aan, een vast bedrag per maand of prepaid voor losse artikelen. Myjour wordt eveneens een pay-per-view platform.

Blankesteijn en Klöpping zijn al vroeg in de ontwikkeling van het all-you-can-read model afgestapt, voor de meeste uitgevers bleek dat een brug te ver. Blankesteijn: “Uitgevers willen eerst gaan voor een product dat niet kannibaliseert op hun eigen abonnementen.” iTunes (betalen per nummer) moest immers ook de weg vrijmaken voor Spotify (onbeperkt luisteren). Rutten denk daar anders over: “Voor de consument is een all-you-can-read model uiteindelijk aantrekkelijker en de uitgever kan rekenen op vaste inkomsten.”

Van uw belastingcenten!

Drie van de vier genoemde hebben een financiële bijdrage gekregen van het Stimuleringsfonds voor de Pers. Zo kreeg eLinea in 2010 een krediet van 56.272 euro voor dit onderzoek en nog eens 128.350 euro opstartkosten in 2011. Yournalist ontving in 2011 169.000 euro subsidie. Ook Blendle kreeg dit jaar 100.000 euro toegekend.

Dit jaar werd er ook nog eens 360.000 euro toegekend aan Newz, een project van brancheorganisatie NPD Nieuwsmedia dat onder andere een uniform leveringsformat van nieuwscontent verstrekt. De bedoeling is dat apps zoals Blendle hun content uiteindelijk afnemen van Newz.

Totale kosten voor al deze persinnovatie? 813.622 euro. Een onafhankelijk pers maar innovatie van ons belastinggeld? Dat is opmerkelijk.

Zonder de subsidie was Blendle volgens Blankesteijn nooit van de grond gekomen. “We zaten in een vicieuze cirkel: je hebt geld nodig voor een eerste versie, je hebt die versie nodig voor de uitgevers en de uitgevers voor de investeerders.” Ook Klöpping wijst kritiek op de subsidieregeling van de hand. “Wij hebben hier allebei ons spaargeld in zitten. Dan praat je echt over jaarsalarissen.”

Kanttekening

Bij de subsidieregeling van het SvdP hoort immers nog een kanttekening: de genoemde bedragen zijn maximale uitkeringen, ofwel kredieten, waarbij ieder project zelf vijftig procent van het benodigde bedrag moet aanvullen. Zo kreeg Yournalist steun uit een lokaal consortium en nog eens 80.000 euro uit een stimuleringsfonds van de Rabobank.

eLinea is in 2011 nog op zoek gegaan naar investeerders maar die zijn toen niet gevonden waarop de site op zwart ging. In 2012 kon het platform een doorstart maken door zelf 400.000 euro aan kapitaal aan te trekken. Bovendien heeft eigenaar eReaders Groep naar eigen zeggen al één miljoen euro in het project geïnvesteerd.

Wederom lijkt Myjour de vreemde eend in de bijt aangezien het nooit subsidie heeft aangevraagd. “Ik ben een ondernemer pur sang. Als je moet wachten op subsidie wordt je ingehaald door de concurrentie,” aldus eigenaar Jan Verheul.

Meerdere platformen

Innovatie mag wat belastingcenten kosten. Duidelijk is dat alle ondernemers er zelf minstens evenveel in hebben geïnvesteerd als dat er aan belastingcenten in is gegaan. Als je er voor minder dan één miljoen euro dan een duurzame onafhankelijke pers voor terugkrijgt: So be it.

Vraagt blijft of de markt meerdere vergelijkbare platformen kan dragen. Onderling zijn er uiteraard verschillen maar uiteindelijk zal één dominant blijken en op den duur rendabel. Vooralsnog zijn de uitgevers aan zet, binnenkort mag de lezer het bepalen.

Al 7 reacties — discussieer mee!