De macht van het getal. Dat is dit jaar het thema van het elfde VVOJ Congres in Zwolle. Twee dagen lang komen driehonderd onderzoeksjournalisten uit Nederland en België bij elkaar om van elkaar te leren. Jerry Vermanen en Ruby van der Meijden doen verslag van enkele workshops en sessies.

De datum zal bij enkele journalisten een belletje doen rinkelen: 4 april 2013. De Australische journalist en ICIJ-directeur Gerard Ryle kreeg na spitwerk naar een malafide farmaceutisch bedrijf een harde schijf met 2,5 miljoen bestanden in handen: PDF, Excel, Word, afbeeldingen. Deze bestanden kennen wij nu als de Offshore Leaks.

Ryle deed vlak voor de komst van de harde schijf onderzoek een bedrijf dat medicijnen beweerde te verkopen. Ze sluisden echter geld naar het buitenland, om het vervolgens weer terug in de boeken te zetten als omzet. In werkelijkheid bestond er helemaal geen medicijn en was er geen omzet. Investeerders zagen echter de koers stijgen, staken geld in het bedrijf, het bedrijf sluisde meer geld om, etc.

Samenwerking

Na zijn onthulling en de ontvangst van de harde schijf, zat Ryle eigenlijk met een probleem. Hoe kon hij die 2,5 miljoen bestanden tot een verhaal verwerken? Hij grasduinde wat door de gegevens en zag dat het een wereldwijd netwerk van geldstromen betrof. Internationale samenwerking lag volgens hem voor de hand. Zowel qua verhalen als technische kennis.

‘Ik heb Russische collega’s informatie gegeven en gevraagd of zij het interessant vinden. Zij zagen er echter niets in.’ Ryle wist The Guardian echter wel te strikken. Daarna waren andere landen ook iets meer bereid om mee te werken, werd vanuit Nieuw-Zeeland technische kennis aangeboord om de gigantische berg data te structureren en konden de verhalen worden geschreven.

Na veel overleg werd donderdag 4 april als publicatiedatum gekozen. De Offshore Leaks, zoals wij het project nu kennen, domineerden de voorpagina’s en journaals. ‘Eerst wilde bijna niemand er moeite in steken. Op 4 april wilde ineens iedereen het hebben’, zegt Ryle met enige ironie in zijn stem.

Techniek

De Australiër geeft twee tips mee om internationaal samen te werken bij zulke enorme projecten: Zorg dat de media onderling geen concurrentie hebben, en probeer technologische vraagstukken te outsourcen. Vooral over dat laatste punt wil Ryle iets meer zeggen. ‘Zoals je ziet’, zegt Ryle terwijl hij zijn presentatieslides niet aan de praat krijgt, ‘Ik ben niet zo technisch onderlegd. Die kennis kun je inhuren.’

Ten slotte wil Ryle nog één ding kwijt over de ontvangst van de harde schijf, namelijk per envelop. ‘Wat ik nu ga zeggen heeft te maken met de recente onthullingen door Greenwald en Snowden. Er bestaat geen echte beveiliging die je kunt vertrouwen. Ik heb een voorkeur voor ‘the old fashion way’.’

Jerry Vermanen

Redacteur

Jerry Vermanen werkt als datajournalist bij KRONCRV.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin de discussie!