Is er nog een publiek voor de journalist die met politieke en economische berichtgeving de klassieke journalistieke rol van waakhond vervult binnen de democratie? Nauwelijks, concludeerde de Argentijns-Amerikaanse hoogleraar Pablo Boczkowski vrijdag op het congres Rethinking Journalism, georganiseerd door het Centre for Media and Journalism Studies van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Het overgrote deel van de nieuwsconsumenten klikt zo snel mogelijk door naar sport, weer, misdaad of entertainment. 

Het is een somber beeld dat Boczkowski en zijn collega Eugenia Mitchelstein (beiden verbonden aan Northwestern University, VS) schetsen in hun nieuwste boek The News Gap. Terwijl belangrijke nieuwssites de nadruk leggen op binnenland, buitenland en economisch nieuws, worden vooral sport- en entertainmentrubrieken goed gelezen. Met andere woorden: er bestaat een kloof tussen wat volgens journalisten van belang is voor burgers om te weten, en wat diezelfde burgers willen weten.

Dat is zorgelijk, want als burgers niet meer op de hoogte zijn van publieke zaken zijn ze minder goed in staat om politieke keuzes te maken en dat schaadt de democratie. De kloof bestaat, concluderen de auteurs uit hun analyse van 50.000 nieuwsitems, wereldwijd, ongeacht de politieke kleur van het medium, de manier van storytelling en de interactieve mogelijkheden bij het item, zoals mogelijkheden om verhalen te delen of commentaar te plaatsen. Wel verkleint de nieuwskloof tijdelijk tijdens grote politieke gebeurtenissen zoals verkiezingen. Om daarna weer toe te  nemen.

Pablo Boczkowski tijdens zijn presentatie over de nieuwskloof

Digitalisering

Zo’n nieuwskloof is uiteraard niet nieuw, maar is wel vergroot door de digitalisering. Omdat nieuwsgebruikers online meer controle hebben over welk nieuws ze wel en niet consumeren, is de kans kleiner dat ze per ongeluk in aanraking komen met politiek en economisch nieuws. Daarnaast hebben zowel adverteerders als journalisten online beter inzicht in het consumptiegedrag van nieuwsconsumenten. De verleiding voor journalisten is daarom volgens Boczkowski groot om meer items te maken over beter bekeken zacht nieuws. Adverteerders zijn minder geneigd ruimte in te kopen op websites die wel de nadruk blijven leggen op politieke en economische zaken en daarmee “elitejournalistiek” worden.

Critici in de zaal, zoals Irene Costera Meijer (Vrije Universiteit), werpen tegen dat de zaak er minder zwart voorstaat omdat Boczkowski alleen kliks heeft geteld. Gebruikers die alleen de kop van een bericht lezen zonder door te klikken, kunnen zich zo ook oriënteren op publieke zaken. Bovendien kijken de auteurs alleen naar online nieuwsgebruik, niet naar print, radio en tv. Daarnaast kan ook zacht nieuws democratische waarde hebben: sport en entertainment brengen mensen samen. Boczkowksi pareert dat voor discussies over zacht nieuws minder voorkennis vereist is. “Je verdiepen in hard nieuws kost meer moeite en gebeurt daardoor minder.”

Oplossingen

Wat te doen als politiek verslaggever met een langzaam afnemend publiek? “Verander van baan”, zegt Boczkowski eerst gekscherend. Dan, serieuzer: “Een suggestie die we doen in het boek is de structuur van de redactie veranderen. Er blijft ruimte voor expertise, maar zorg dat journalisten snel kunnen schakelen naar andere onderwerpen en breed inzetbaar zijn.” Minder hard nieuws dus en meer luisteren naar de wensen van het publiek. De alternatieve strategie is de interesses van de nieuwsgebruiker negeren, zoals media lang hebben gedaan. Maar hoe lang dat nog economisch levensvatbaar blijft, is de vraag.

Donderdag 23 en vrijdag 24 januari vond het symposium Rethinking journalism plaats aan de Rijksuniversiteit Groningen. Wetenschappers uit de hele wereld bespraken onderzoek naar de rol en relevantie van journalistiek in het digitale tijdperk.

Al 3 reacties — discussieer mee!