Het jaarlijkse Infographics Congres in Zeist stond dit jaar in het teken van het gebruik van persoonlijke data bij infographics. In hoeverre kunnen deze gegevens leiden tot nieuwe verhalen en visualisaties?

Eerste spreker Nicholas Felton is met zijn Personal Annual Reports (waarin hij op een visuele manier de activiteiten in zijn leven per jaar vastlegt) eigenlijk direct de verpersoonlijking van het thema van het congres: de Homo Infographicus.

Na de dood van zijn vader stort Felton zich in zijn gegevens om meer over hem te weten te komen. Dit inspireert hem om bij zichzelf hetzelfde te doen en inmiddels kan hij niet meer zonder. Of zoals hij het zelf zegt: “When you start to track something, it feels like a waste to stop.”

Inmiddels heeft hij de verzameling van data over zichzelf geautomatiseerd met zijn eigen app Reporter, waardoor de ontdekkingsreis nog eenvoudiger wordt. Want dat is volgens Felton het leukst: als je op dingen stuit die je niet verwacht of waar je zelfs het bestaan niet van wist.

“I don’t care, Nicholas”

Information graphics-docent op de School of Visual Arts in New York John Grimwade, ofwel zijn pseudoniem Professor Jack Medway, vraagt zich vervolgens sterk af waarom iemand in hemelsnaam zoveel data over zichzelf zou bijhouden en vooral: waarom daar anderen mee ‘lastig vallen’?

Met opmerkingen als “I don’t care, Nicholas” en bizarre voorbeelden uit de praktijk krijgt hij de zaal veelvuldig aan het lachen. Kern van zijn verhaal is zijn openlijke twijfel over wat bepaalde cijfers (zouden moeten) zeggen.

Persoonlijke resonantie

Ontwerpster Stefanie Posavec verontschuldigt zich op voorhand voor het niet vertellen van een journalistiek verhaal met haar data-illustraties: dat is immers de belangrijkste opdracht voor infographicmakers. Toch heeft ze een aantal punten die ze de zaal wil meegeven. Het gaat volgens haar niet alleen om de informatie in de data, maar ook om de boodschap die daar aan voorbij gaat.

Volgens Posavec zijn het namelijk de projecten die dicht bij de mensen staan die van invloed zijn op de kijker. Dat vertaalt zich ook al in het voortraject: ze geeft als tip om een onderwerp te vinden dat persoonlijk met je resoneert. Hierdoor raak je het beste gemotiveerd.

LocalFocus

Jelle Kamsma springt daarop in met zijn startup LocalFocus. Hij wil datajournalistiek beschikbaar maken voor de lokale en regionale journalistiek, waar persoonlijke verhalen de meeste invloed hebben. Kamsma heeft het idee dat er namelijk nog veel verhalen blijven liggen aan de hand van landelijke datajournalistieke producties. Met zijn nieuwsdienst wil hij de lokale journalistiek een steun in de rug geven, maar hij is volgens eigen zeggen ook afhankelijk van de andere partij.

Een infographic kan namelijk niet zonder de expertise van de lokale journalist. Dat zijn inventieve platform wellicht een bedreiging zou kunnen zijn voor de infographicmakers in de zaal spreekt Kamsma tegen. “Het biedt hen juist ruimte om meer grote projecten vorm te geven, aangezien de kleine eenvoudige grafiekjes uit handen worden genomen.”

Selfies, selfies en nog meer selfies

Moritz Stefaner was als data-designer betrokken bij het project Selfiecity. Samen met zeven andere onderzoekers en journalisten bekeek hij 3.200 selfies uit vijf verschillende wereldsteden en analyseerde deze naar geslacht en leeftijd. Hij maakte ook ander onderscheid: kijkt de gefotografeerde naar links of naar recht, naar boven of naar beneden. Kijkt de persoon boos, blij of verdrietig?

Selfiecity is een gelaagde en mooie infographic, opgebouwd uit persoonlijke data. Ook het doel van Selfiecity heeft een persoonlijke laag. Door spelenderwijs het selfie-project te ontdekken, kan de lezer zelf verbanden leggen en een eigen verhaal vormen. Dat is volgens de Duitser eigenlijk belangrijker dan de vaak genoemde drie regels (complexiteit vereenvoudigen, een verhaal vertellen en saaie feiten interessant maken) bij het maken van infographics.

De Rotterdamse schapendrijver

De toegift van de dag kwam van de makers van Nederland van Boven: eindredacteur Geert Rozinga en data-designer Frederik Ruys. Zij bespraken de mooiste momenten uit deze VPRO-serie over Nederland. Dat het vertonen van deze beelden en visualisaties in een zaal vol infographicmakers gegarandeerd succesvol is, behoeft verder geen toelichting.

De persoonlijke verhalen (in de woorden van Ruys: ‘tranentrekkers’) blijven het beste hangen. Met name de beelden over een schapendrijver in Rotterdam maken indruk, doordat er goed gebruik wordt gemaakt van verschillende beelden. De datavisualisaties bij dit onderwerp zijn meer ondersteunend van aard. Iets dat juist erg goed blijkt te werken.

En verder…

  • … bracht Yael de Haan, onderzoekster aan de Hogeschool Utrecht, enkele uitkomsten van het nog te verschijnen onderzoek Every Picture Tells A Story. De HU heeft de afgelopen anderhalf jaar onderzoek gedaan naar manieren voor het maken van infographics. Belangrijkste uitkomst: door het delen van expertise en samenwerkingen tussen journalisten en designers ontstaan de beste infographics. Vaak zagen de onderzoekers dat op redacties de designers opdrachten voor visualisaties van de journalisten opgelegd krijgen en dat designers weinig betrokken worden bij de inhoud.
  • … gaf Thijs Niks, bedenker van de NRC Reader-app, zijn visie op de rol van infographicmakers in een veranderend medialandschap: verander niet wat je doet, maar verander hoe je infographics op een nieuwe manier zou brengen.
  • … vertelde Renato Valdes hoe het verzamelen van persoonlijke data kan leiden tot een gezonder leven. Ondernemer Valdes ontwikkelde Human, een iPhone-app die automatisch registreert waar, hoe en wanneer de gebruiker in beweging is en of de gebruiker aan de aanbevolen 30 minuten beweging per dag komt. Bovendien nodigde Valdes alle infographicmakers uit om te komen ‘spelen’, met de enorme hoeveelheid geanonimiseerde data die de app van zijn gebruikers verzamelt.

Het persoonlijk maken van infographics – of je ervan houdt of niet – is een recente ontwikkeling in data-visualisatie. Maar in hoeverre zit de gebruiker te wachten op zijn eigen persoonlijke data? Uit de datamining-app Reporter (Nicholas Felton) en de bewegings-app Human (Renato Valdes) blijkt in ieder geval gebruikers het leuk vinden om persoonlijke gegevens te verzamelen en in beeld te brengen. Deze data kan weer nieuwe infographics tot gevolg hebben (zie Selfiecity), waarbij de gebruiker gestimuleerd wordt een eigen verhaal te vormen. Verder kijken dan de rauwe informatie is het devies.

Nog geen reactie — begin de discussie!