In het Italiaanse Perugia vond van 30 april tot en met 4 mei het International Journalism Festival plaats. Op ongeveer 200 bijeenkomsten werd gesproken over nieuwe ontwikkelingen in de journalistiek. Ook over de ethische kant van die ontwikkelingen. Lees hier over de vijf ethische uitdagingen voor journalisten die gebruik maken van sociale media.

Er moeten ethische regels komen voor het verzamelen van nieuws via social media, vindt de Online News Association (ONA). Bij deze non-profit organisatie zijn ruim 2000 professionele journalisten aangesloten die zich wereldwijd bezighouden met het verzamelen en produceren van nieuws voor digitale platformen. Er is haast bij, zegt Fergus Bell, social media editor bij Associated Press en lid van de ethische werkgroep van ONA: “De ontwikkelingen gaan razend snel. Er is geen tijd voor een organisch groeiproces”.

De ethische werkgroep van de organisatie geeft een voorzet en heeft vijf ‘key ethical challenges of social en digital newsgathering’ vastgesteld, die op het International Journalism Festival tegen het licht werden gehouden.

De vijf ethische uitdagingen:

1. Verificatie en juistheid.

Hoe bepaal je of een bron op sociale media betrouwbaar is? Vertrouw je als nieuwsorganisatie op het materiaal dat andere nieuwsorganisaties van social media halen en distribueren? Is er technologie die kan helpen bij verificatie? Zijn er omstandigheden waarin je content van social media verspreidt zonder dat je zeker bent van de betrouwbaarheid? Hoe transparant ben je hierover naar lezers en kijkers? Hoe ga je om met anonieme bronnen?

Het zijn maar enkele vragen die volgens Fergus Bell de nodige aandacht moeten krijgen. Want zeker bij ‘breaking news’ kan het goed mis gaan, zo bewees de verslaggeving bij bijvoorbeeld de bomaanslag bij de Boston Marathon.

2. De veiligheid van degene die het nieuws levert via de social media.

Als je werkt met user generated content, wat doe je dan als iemand zich in gevaarlijke situaties begeeft om nieuws te verzamelen? Mag je materiaal gebruiken van iemand die geen professioneel journalist is en die zonder enige training risico’s neemt?

Mark Little is oprichter van Storyful en gespecialiseerd in het ontdekken, verifiëren en binnenhalen van nieuws via social media. Het bedrijf is onlangs overgenomen voor 25 miljoen dollar door News Corp dat in user generated content de toekomst ziet. Little: “Ik ken voorbeelden van jongens die een camera kopen en zonder enige training naar Syrië afreizen en van mensen die als stormchaser grote risico nemen voor mooie filmpjes”. Hoe ga je om met mensen die je vindt via sociale netwerken in oorlogsgebieden of in gebieden die door natuurrampen zijn getroffen?

3. Rechten en andere juridische zaken.

Een van de grote hangijzers, aldus vele deskundigen. Uit onderzoek blijkt dat slechts 16 procent van user generated content van bronvermelding wordt voorzien, zegt Clair Wardle van het Tow Center for Digital Journalism, “de rest wordt gewoon gejat”. Het wachten is op het eerste juridische proces dat aan deze praktijken definitief een einde zal maken. En dat kan elk moment gebeuren, is de verwachting.

Volgens Fergus Bell moet de vraag niet zijn hoe een nieuwsorganisatie zich kan indekken: “We moeten weg van de strijd, credit is the currency we are working with”. En soms wil hij gewoon betalen, als het om waardevol nieuws gaat. Volgens Mark Little moeten we niet onderschatten dat het publiek steeds beter in de gaten krijgt dat nieuws waardevol kan zijn. Maar een betaalcultuur kan weer tot onveilige situaties leiden; voor geld doen mensen veel, zegt Wardle.

4. Het welzijn van de social media-journalist.

Het verzamelen van nieuws via social media mag dan redelijk veilig lijken, dat is het niet altijd. De eerste gevallen van post-traumatische stress stoornis zijn bekend. Mark Little van Storyful weet ervan: “Als je plotseling als jonge journalist voortdurend naar verschrikkelijke beelden van onthoofde mensen in oorlogsgebieden zit te kijken, komt dat aan”. Hij heeft professionele hulp in huis gehaald als het mis dreigt te gaan op de redactie.

5. Workflow en middelen.

Hoe kun je een redactie zo inrichten, terwijl bezuinigingen alom tegenwoordig zijn, dat ethische normen voor het verzamelen van user generated content toch overeind blijven?

In Perugia lanceerde de ONA het ‘Do It Yourself Ethics Code Project’, een uitnodiging aan nieuwsbedrijven om zelf na te denken over ethische journalistiek op dit terrein. Het werkveld is veel te gevarieerd voor een enkele ethische code, vindt de ONA. Maar best practices kunnen wel worden gedeeld.

Lees ook de andere verslagen over het International Journalism Festival 2014.

Nog geen reactie — begin de discussie!