Zondag was de première van de nieuwe film van Peter Vlemmix in De Balie in Amsterdam. In Euromania doet Vlemmix onderzoek naar de Europese Unie. De conclusie laat zich raden: de EU is ondemocratisch, corrupt en geldverspilling. Een superstaat is in wording waar geen burger om heeft gevraagd.

De film van Vlemmix is door crowdfunding tot stand gekomen. Dat is interessant, niet alleen voor filmmakers die hun films willen financieren, maar ook omdat het een bepaald publiek aantrekt: fans die alles wat Vlemmix doet als zoete koek slikken. Zo ontstaat een kaasstolp waarbinnen voor journalistiek geen plaats meer is, al roept Vlemmix het omgekeerde.

Corruptie

Europa is corrupt, aldus Vlemmix. We zien beelden van Paul van Buitenen die corruptie aan de kaak stelde. Het was een enorm schandaal. Dit klopt, maar is het journalistiek? Het is eerder geschiedenisles, want de casus is vijftien jaar oud.

Van Buitenen werd zelf Europarlementariër en beet zich in dit onderwerp vast. Hij deed het jarenlang, maar van nieuwe corruptiegevallen werd niets meer vernomen. Misschien wilden de media er niet over berichten. Dat kan. Maar dan was zijn medewerking aan deze film het moment geweest om alle registers open te trekken.

Er komt niets. De claim van corruptie blijft gebaseerd op een Eurocommissaris die al vijftien jaar weg is en uit niets blijkt dat dit soort zaken nog steeds voorkomen. Van Buitenen had kennelijk geen voorbeelden om Vlemmix’ verhaal te onderbouwen. Geen woord over wat de EU deed sinds de fraude van 1999. Dat viel niet in de verhaallijn.

Lobbyisten

Europa is een lobbyparadijs, aldus Vlemmix. Dit is ontegenzeggelijk waar, maar dit is meer een algemeen weetje dan een schokkend nieuw feit waar journalistiek onderzoek voor nodig was. Een jongen mag vertellen dat het heel ernstig gesteld is met de lobby in Brussel, al is niet zo duidelijk wie hij is en op basis van welke kennis hij spreekt.

Rinus van Schendelen wordt als lobbyist opgevoerd. De meeste mensen denken dat hij hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam was en boeken over lobbyen schreef. Maar Vlemmix heeft hem gezien in Brussel. Hij is zelf een lobbyist! De suggestie van belangenverstrengeling wordt gelegd, maar nergens hard gemaakt.

Waar Van Schendelen voor lobbyde blijft onbekend, of het effectief was, veel voorstelde en of het door de beugel kon blijft ook onduidelijk. De instemmende reacties in de zaal verraden dat niemand echt wil weten hoe het zit, de suggestie is hier voldoende.

Geldverspilling

En zo gaat de documentaire verder. Voorbeelden van geld over de balk smijten aan subsidies waarmee gerommeld wordt en Poolse geluidsschermen waar niemand iets aan heeft. Het zijn de voorbeelden die het meest gebruikt worden om de spilzucht van de EU aan te tonen. Journalistiek onderzoek heb je er niet voor nodig. Nieuwsuur had er al een reportage over gemaakt.

Er wordt steeds meer macht overgedragen aan de EU volgens Vlemmix en hij heeft weer gelijk. Aan de vraag of dit nuttig is wordt geen tijd besteed. Wel komt de Europees openbaar aanklager aan bod. Een voorstel waar de Tweede Kamer tegen was, maar wat veel genuanceerder in elkaar zit dan in het nieuws wordt gesuggereerd. Vlemmix laat de suggestie van Europese rechtsspraak in stand, al is die totaal uit de lucht gegrepen.

Is het journalistiek?

Vlemmix heeft geld opgehaald om een film over Europa te maken. Gaat het om journalistiek? Hij zegt van wel. De genoemde problemen bestaan allemaal. Maar veel van Vlemmix’ stellingen zijn uitgekauwd, suggestief of eenzijdig.

Vlemmix suggereert met luide stem dat hij de eerste is die dit alles aan de orde stelt. Dat is aantoonbaar onzin. De zaal klapt en joelt toch alsof het een lieve lust is. De fans van Vlemmix hakken ongegeneerd in op een onbekende PvdA-kandidate die het lef heeft op de documentaire te reageren. Ze wordt overschreeuwd.

Als de fans en Vlemmix naar haar hadden geluisterd, hadden ze gehoord dat ook de eurofiele PvdA niet ontkent dat Europa vol problemen zit. De PvdA-er scoort punten als ze zegt dat zonder Europese samenwerking kinderverkrachter Robert M. in alle landen zijn gang kan gaan. Niemand gaat erop in, want de zaal wil simpelweg niet horen dat de EU nut kan hebben.

Het halve verhaal

De fans van Vlemmix willen niet het hele, maar het halve verhaal over de EU. Vlemmix levert dat moeiteloos aan. Zo komt crowdfunding uit de kast als middel om politieke campagnes en statements te financieren. Dat is niets nieuws, want politieke partijen en maatschappelijke organisaties deden dat al heel lang, alleen dan met ouderwetse middelen als een acceptgiro.

Met journalistiek heeft het niets te maken. Maar gelukkig voor Vlemmix waren zijn fans daar niet in geïnteresseerd. Daar hadden ze ook niet voor betaald.

Chris Aalberts

Journalist

Chris Aalberts schrijft over politiek voor onder meer The Post Online en Noordhollands Dagblad. Hij is auteur van onder meer De Puinhopen …
Profiel-pagina
Al 9 reacties — discussieer mee!