Blendle, eLinea, MyJour. Mooie initiatieven om krantenartikelen via internet te verkopen. Maar het kan zo veel beter. Sterker, het móet veel beter, meent Jan Peter Schouten. Kranten moeten bedenken hoe ze met hun journalistieke expertise, netwerken en ervaring iets creëren dat meerwaarde biedt.

Toen Napster in 1999 online ging, stond de muziekwereld op z’n kop. Niet langer hadden de platenlabels alle controle, maar werden nummers en albums massaal en illegaal gedeeld. De verkoop van muziek kelderde; tussen 1999 en 2013 is de omzet van de wereldwijde muziekindustrie bijna gehalveerd.

Na de komst van Napster duurde het vier jaar voordat er een legaal alternatief kwam, in 2003 opende Apple de iTunes Store. Al snel was Apple de grootste muziekverkoper ter wereld, maar dat alleen kon de neerwaartse trend niet stoppen. Pas toen Spotify en andere streamingdiensten vaart begonnen te krijgen, kwam er heel voorzichtig een kleine groei in de wereldwijde omzet van de muziekindustrie.

Meerwaarde creëren

Apple bood geen meerwaarde ten opzichte van illegaal downloaden. De iTunes Store is ongeveer hetzelfde als Napster, maar dan legaal en betaald. Spotify en andere streamingdiensten creëren wel meerwaarde. Ik kan alles luisteren wat ik wil, ik kan zien wat mijn vrienden luisteren, samen met die vrienden kan ik muziek ontdekken en delen. Ik krijg automatisch een bericht als een artiest die ik volg een nieuw album uitbrengt en heb op al mijn apparaten dezelfde muziek. Niet langer ben ik gebonden aan de opslag ruimte van mijn telefoon, als ik onderweg even wat anders wil luisteren kan dat. Meerwaarde, tegen een vaste, lage prijs.

De krantenoplagen laten ongeveer een zelfde trend zien als die van de omzet van de muziekindustrie. Vanaf eind jaren ’90 begonnen deze terug te lopen. De betaalde oplage van betaalde kranten was in 1997 nog ruim 4,5 miljoen, daarna zet de daling in. Tussen 1997 en 2011 was de daling gemiddeld drie procent per jaar.

De muziekindustrie was laat met reageren op een veranderende markt. De krantenwereld is niet alleen nog later, maar ze maken ook nog eens dezelfde fouten. eLinea volgt sinds halverwege 2013 een Spotify-achtig betaalmodel, Blendle sinds dit jaar een iTunes-variant. Het enige wat de twee sites doen, is een nieuw betaalmodel voor dezelfde content creëren. Ze bieden wat inhoud betreft geen meerwaarde ten opzichte van kranten.

Geen extra’s

Het lijkt alsof het internet nog steeds niet serieus wordt genomen als medium op zich. Als ik naar de artikelen op Blendle kijk, zie ik geen artikelen met interactieve elementen zoals een grafiek waarbij ik mijn eigen gemeente kan opzoeken. Ik kan de schrijver van het stuk niet benaderen door een comment achter te laten, ik kan het niet eens zó delen met mijn vrienden op Facebook dat ze het ook kunnen lezen.

Ik kan de artikelen van kranten lezen, precies zoals ik ze ook op papier kan vinden. Bij eLinea kan ik wel reageren, maar ik kan de artikelen ook hier niet volledig delen. Als iTunes alleen het tij voor de muziekindustrie niet kon keren, waarom zouden Blendle en eLinea dat zonder iets extra’s te bieden wel kunnen?

Geld verdienen

Nieuws is gratis beschikbaar op internet, maar goede journalistiek kost nu eenmaal geld. Het lijkt alsof lezers dat geld er niet meer voor over hebben. Als we lering kunnen trekken uit het verloop van de problemen van de muziekindustrie, dan is het dat consumenten wel degelijk geld over hebben voor muziek. Maar door de veranderde markt moet die muziek wel zo worden aangeboden dat het meerwaarde creëert ten opzichte van de gratis alternatieven.

De benadering van het internet door kranten, ‘hoe kunnen we met het internet verdienen met onze artikelen’, is fout. Als kranten het internet serieus gaan nemen, als hun benadering wordt ‘hoe kunnen we met onze journalistieke expertise, netwerken en ervaring iets creëren dat meerwaarde biedt’, dan pas zal er iets veranderen. En dan willen mensen best betalen voor een abonnement.

‘Ik vraag me af of onze online journalistiek goed genoeg is om achter een betaalmuur te stoppen.’, zei El Pais’ adjunct-hoofdredacteur Borga Echevarria tijdens een paneldiscussie over internetjournalistiek. Misschien moeten we daar dan gewoon wat aan doen.

Al 2 reacties — discussieer mee!