Afgelopen vrijdag publiceerde NRC Handelsblad het eerste deel van een serie interviews met gerenommeerde journalisten uit de jaren vijftig, zestig en zeventig. Rosan Hollak sprak met onder meer Henk Hofland en Geert Mak. “Er is nu al een hele generatie die geen idee heeft hoe vroeger de krant werd gemaakt.”

“Ik tikte mijn stukjes op een oude Woodstock-schrijfmachine. Als het verhaal klaar was, ging het mee met de buizenpost.” Het zijn woorden uit het gesprek dat NRC-journalist Rosan Hollak had met Henk Hofland over hoe het vroeger was om journalist te zijn. Hofland kan het weten: zijn bouwjaar is 1927 en in 1999 werd hij uitgeroepen tot Nederlands journalist van de twintigste eeuw.

Het interview met Hofland is de eerste uit een serie van vijf over de journalistiek van weleer en werd afgelopen vrijdag in NRC Handelsblad gepubliceerd. De volgende vier artikelen volgen de komende vrijdagen. Dat zijn interviews met Frans Heddema (30 jaar stadsverslaggever bij Het Parool), Erna van den Berg (Het Vrije Volk en de Volkskrant), Hylke Speerstra (schippersweekblad Schuttevaer en hoofdredacteur Leeuwarder Courant) en Geert Mak (De Groene Amsterdammer).

Waarom deze vijf journalisten?
“In de selectie vond ik het belangrijk om een breed beeld te geven van de schrijvende journalist. Daarom heb ik gezocht naar journalisten die destijds bij grote, landelijke kranten werkten, maar ook naar journalisten die juist voor de regionale pers schreven.”

“Ik heb ook gezocht naar een vrouw voor deze serie omdat vrouwelijke journalisten in de jaren vijftig en zestig nog zwaar ondervertegenwoordigd waren. Zo was Erna van den Berg in 1970 de eerste vrouw die thuis kinderen had die een vaste aanstelling kreeg bij de Volkskrant. In die tijd waren er op een redactie van 120 man, slechts 4 vrouwelijke journalisten. Wel leuk is dat, toen zij eind jaren vijftig op 19-jarige leeftijd begon bij Het Vrije Volk, er al best veel mogelijk was voor vrouwen met ambities in de journalistiek. ‘Je werd in het diepe gegooid. Het ging erom dat je het kon’, vertelde Van den Berg in het interview dat ik met haar had.”

Waarom ben je deze serie gaan maken?
“De ontwikkelingen in de journalistiek gaan razendsnel. Steeds meer kranten richten zich op digitale edities, lokale kranten fuseren en nieuws wordt door veel mensen voornamelijk nog online gelezen, via sociale media of blogs. De papieren krant bestaat nog steeds, maar inmiddels is er al een hele generatie opgegroeid die geen enkel idee meer heeft hoe vroeger de krant werd gemaakt. Het leek mij om die reden een goed idee om oud-journalisten te laten vertellen over hun leven en werk in de jaren vijftig, zestig en zeventig.”

Wat was voor jou het interessantste interview en waarom?
“Het gesprek met Heddema vond ik bijzonder. Zoals hij vanaf de jaren zeventig 24 uur per dag bezig was als verslaggever en de manier waarop hij nieuws vergaarde. In het interview vrijdag hierover:

Rondhangen op het stadhuis was een belangrijk onderdeel van zijn werk. Rond een uur of half zes ’s avonds maakte Heddema vaak een rondje op de burelen om ‘vissen te vangen’. “Contacten onderhouden, het vertrouwen winnen van ambtenaren, die zaken zijn heel belangrijk. Meestal keek ik of er nog interessante dingen in de prullenbak lagen. Vaak zat er wel iets bij wat een assistent van de wethouder argeloos had weggegooid. Dan had ik weer nieuws.

“Ook is het mooi hoe Geert Mak vertelt hoe De Groene Amsterdammer in de jaren zeventig fungeerde als collectief, zonder hoofdredacteur. Hij vertelt hierover:

Iedere maand bepaalde een andere redacteur welke stukken werden geplaatst. Als je twijfel had over een artikel, liet je het lezen aan de anderen. De sociale controle was groot. We waren een permanent draaiende kleine democratie. Het was totaal bottom-up.

Op de website van NRC zie ik ook een videofragment. Heb je de interviews helemaal op video opgenomen? Zo ja, ga je nog wat met dat materiaal doen?
“Ik heb alle interviews op band staan en uitgewerkt. Op video heb ik vooral de beste fragmenten laten opnemen door Modeste Breukers, deze verwerken we tot kleine, korte filmpjes. Ik wil nog wel langere versies maken van de interviews die nu in de krant verschijnen en eventueel met nog een aantal andere journalisten uitbreiden en tot een mooi geheel maken.”

Het artikel over Henk Hofland is te koop op nrc.nl en Blendle.De volgende afleveringen verschijnen in NRC Handelsblad op de komende vrijdagen. De bijbehorende videofragmenten komen op nrc.nl.

Alexander Pleijter

Hoofdredacteur

Alexander Pleijter is hoofdredacteur van De Nieuwe Reporter. Hij werkt als universitair docent Journalistiek en Nieuwe Media aan de …
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin de discussie!