Dit jaar was er op IDFA een grote diversiteit aan online, digitale, nieuwe mediale, interactieve, lineaire en virtual reality projecten te zien. In de IDFA DocLab-expositie Immersive Reality was het hoogtepunt een grote duikbril die met kabels aan een computer was gekoppeld. Oftewel een virtual reality-bril. Maar ook waren er een hoop journalistiek-inhoudelijke en innovatieve projecten te zien. Evelien Vehof sprak met Caspar Sonnen. Hij stelde samen met Veerle Devreese het DocLab Immersive Reality programma van IDFA en de Brakke Grond samen. “Het wordt tijd dat digitale media niet meer als uitzondering worden gezien.”

Caspar Sonnen zit trots in zijn expositieruimte en knikt veel bekenden toe, schudt continu handen met makers, bezoekers en andere belangstellenden, en beantwoordt telefoontjes.  In de achtergrond staan mensen in de rij om al het digitale documentairewerk van dit jaar te ervaren. Sonnen:“ Virtual reality staat nog in de kinderschoenen, maar daar kunnen we veel van verwachten!”

Derde wereldoorlog

Sonnen is met zijn team hard op zoek gegaan naar projecten om mensen te laten ervaren wat er allemaal op het punt van doorbreken staat en welke mogelijkheden van virtual reality er allemaal zijn. “Het is echt elke keer weer prachtig om te zien hoe mensen reageren als de bril weer afgaat! Een vader en ene zoon die elkaar zo ongeveer omarmen en het helemaal geweldig vinden.”

Zo lijkt het alsof je letterlijk aanwezig bent in de studio van Patrick Watson in Montreal. Of ervaar je in The Machine to Be Another , als man hoe het is om vrouw te zijn en vice versa. Of als fit persoon hoe het is om in een rolstoel te zitten en als blank persoon hoe het is om in een zwart lijf over straat te gaan. “Wie wil dat nou allemaal niet ervaren? Het is dus ook niet raar dat tech giants als Facebook, Google, Samsung en Sony met elkaar in oorlog zijn en dat virtual reality een van de frontlinies lijkt te zijn.” vertelt Sonnen enthousiast..

Journalistieke vernieuwingen

Maar behalve virtual reality waren er een hoop andere projecten die ook een etalage verdienen. Sonnen organiseerde de Doc Lab Interactive Conference in de Brakke Grond op zondag 23 november. Een volle zaal kon genieten van het ene innovatieve project na het andere.

Zo heeft The Guardian enorm gezocht naar welke koers ze zouden moeten varen in dit digitale tijdperk. Francesca Panetta, special projects editor van The Guardian staat op het podium en legt uit: “We doen nu nog maar twee dingen. Snelle journalistiek en langzame journalistiek. Als er nieuws is verslaan we dit direct met liveblogs, maar we doen ook zeer gedegen, langzame en langdurige onderzoeksjournalistieke projecten zoals de Snowden Files.”

The Guardian vindt het belangrijk om digitaal te vertellen en heeft ook een aantal projecten waar ze trots op mogen zijn, omdat die traditionele journalistiek en interactiviteit met elkaar verbinden. Zoals een interactieve documentaire over de Eerste Wereldoorlog, en een over de arbeidsomstandigheden in een kledingfabriek in Bangladesh,  en natuurlijk hun beroemde project De NSA Files Decoded: What the revelations mean for you.

Screenshot van de interactieve productie over de Eerste Wereldoorlog van The Guardian.
Screenshot van de interactieve productie over de Eerste Wereldoorlog van The Guardian.

Sonnen vindt het knap wat de Guardian doet. “Ze richten zich op snel of langzaam, maar niks meer ertussenin. Ze maken tenminste een keuze.”

Virtueel rondlopen in een vluchtelingenkamp

Tekenaar Jan Rothuizen en journalist Martijn van Tol presenteren op de DocLab Live – stories from the Digital Lowlands – avond een ander mooi interactief, journalistiek project. In hun nieuwste productie Refugee Republic dompelden de twee heren zich samen met fotograaf Dirk-Jan Visser onder in een Syrisch vluchtelingenkamp in Noord-Irak. Jan Rothuizen werkte als altijd en maakte een plattegrond van een kamp, maar dit maal wordt het aangevuld met de schrijfsels van van Tol en de foto’s en films van Visser.

Openingscherm van de interactieve productie Refugee Republic.
Openingscherm van de interactieve productie Refugee Republic.

Rothuizen leidt ons in de zaal rond: “Het kamp is heel groot. Er wonen zo’n 60 duizend Koerden die de oorlog in Syrië zijn ontvlucht. Mensen hebben er mobiel internet, er is semi-publiek, semi-privaat een openbaar vervoer systeem , restaurantjes om te eten, en je kan er zelfs trouwen.”  Via de kaart kan je zelf een viertal routes lopen in het kamp en kom je inwoners tegen, kan je een broodje kopen in de bakker, en maak je kennis met Firas, eigenaar van een bouwmarkt, die goede handel bedrijft in het kamp.

Refugee Republic wil de bezoekers een ware kamp-experience bieden. “Normaal denk je bij een vluchteilngenkamp aan mensen die passief aan het wachten zijn achter een hek. We hopen dat je hiermee een andere wereld ziet.”

Radio

Sonnen is ook trots op dat hij Serial mocht exposeren in zijn laboratorium. Het is een podcast gemaakt door de makers van This American Life. Eigenlijk is het gewoon een lineair audio-verhaal met een website waar meer informatie wordt geboden.

“Het lijkt helemaal niet innovatief, want het is bijvoorbeeld niet participatief. Maar toch zou het niet hebben staan zonder de digitale revolutie. Radio is al zo vaak doodverklaard, maar nu heeft radio door het internet een nieuw leven gekregen. Deze club heeft miljoenen luisteraars wereldwijd!”

Internet is onschuld verloren

Op de Doc Lab Interactieve Conferentie werd het vaker genoemd: internet is zijn onschuld verloren. Voor Sonnen was dit een belangrijk thema: “Internet en technologie zijn de spannendste vormen voor media. Maar ook de meest problematische, kijk naar privacy en surveillance zoals bij de Snowden Files.” Daarom heeft hij een aantal projecten uitgenodigd die hier op aansloten.

Zoals het in eerste instantie onschuldig lijkende kattenverzamel-fotoproject: I know where your cat lives. Het laat aan de hand van kattenfoto’s die online gezet worden zien hoe gemakkelijk informatie verzameld en gebruikt  kan worden door publiek toegankelijke databanken.

Of de installatie Streaming Nation, dat laat zien dat Rusland steeds verder afglijdt naar een totalitaire dictatuur waar geen enkele onafhankelijke journalistiek meer is. Steeds meer Russen halen hun nieuws van het internet.

Sonnen vond het belangrijk om dit project toe te voegen: “In deze video-installatie zie je verschillende invalshoeken van nieuws en ervaar je wat de normale Rus dagelijks tegenkomt: wie of wat moet je geloven, wat is de werkelijkheid, wanneer is het propaganda en wanneer is het onafhankelijk?”  Het programma biedt geen oplossingen, maar wel stof tot nadenken en discussie.

Nieuwe media zijn er gewoon

Sonnen is bijzonder trots op de komst van Monique Simard; zij trad als keynote speaker op op de conferentie. Ze is momenteel directeur van Sodec en voorheen directeur van Canadees Filmfonds en daarmee verantwoordelijk voor de innovatieve projecten en kan worden gezien als een van de belangrijkste voorvechters voor nieuwe artistieke media wereldwijd. Op het congres sprak Simard dan ook zeer overtuigend.  “Laten we niet meer aan elkaar uitleggen of nieuwe media wel of niet belangrijk zijn, laten we niet doen alsof het ene beter is dan het andere. Nieuwe media zijn er gewoon. Punt uit.”

Maar tegelijkertijd zijn onze instituties, zoals fondsen, omroepen en publieke media, nog niet ‘om’ en wordt er nog te weinig uitgegeven aan specifiek digitale content en te veel aan content voor tv en radio. “We moeten met z’n allen lobbyen dat Facebook en Google, die enorm profiteren van de creatieve content die door hun pijplijnen wordt gevoerd, mee betalen!”

“Van deze dame kan de Nederlandse Publieke Omroep enorm veel leren”, zegt Sonnen. “Het wordt tijd dat de digitale cultuur niet meer als uitzondering wordt gezien, het is een beweging die moet worden aangemoedigd en financieel moet worden ondersteund. En dat hoeft trouwens niet alleen door oude instituties gedaan te worden.”

—-
De IDFA DocLab Award for Stortyelling (€2500) is gegaan naar Serial (VS) van Sarah Koenig en Julie Snyder. Serial is een audiovisuele whodunnit die de volgers van de podcast oneindig in spanning laat: wie heeft de Amerikaanse scholier Hae Min Lee vermoord?


Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met 609, het blad van het Mediafonds.

 

 

Al één reactie — discussieer mee!