In het buitenland wordt statistische analyse steeds belangrijker bij sportclubs. Statistiekenbloggers vinden daardoor steeds vaker emplooi bij sportclubs. Staat dat ook te gebeuren in Nederland.

De beroemde Moneyball-statistiekenexpert Billy Beane is neergedaald in Alkmaar. Althans, de geest van Billy Beane is neergedaald, aangezien hij zijn honkbalclub Oakland Athletics nog gewoon blijft leiden en bij AZ Alkmaar alleen op afstand als adviseur gaat optreden. Maar toch, de samenwerking tussen AZ en Beane, die met zijn statistische analyse het middelmatige Oakland naar successen leidde en uiteindelijk beroemd werd als hoofdpersoon van het boek en de gelijknamige verfilming Moneyball, zou een nieuw tijdperk in het Nederlandse voetbal kunnen markeren. En dat zou weer een hele nieuwe wending kunnen geven aan de carrière van voetbalbloggers.

“In Engeland is er al een behoorlijke community van bloggers die zich verdiept in voetbalstatistieken. Enkele daarvan zijn later bij profclubs terechtgekomen, zoals Ted Knutson die voor FC Midtjylland en FC Brentford is gaan werken”, zegt Philip Schreurs, die voetbalanalyses schrijft voor Catenaccio.nl. “Zo iemand kan helpen bij het scouten van spelers en het analyseren van tegenstanders.”

De conservatieve voetbalsport, van oudsher gedomineerd door natte vingerwerk, begint statistische analyses te ontdekken. Het Deense FC Midtjylland is het extreemste voorbeeld, door zo’n beetje alle besluitvorming te baseren op wiskundige berekeningen, waardoor de – normaal gesproken – middenmoter nu ruim eerste staat in de competitie. Maar ook de grote Europese topclubs en teams in de Amerikaanse Major League Soccer hebben steeds meer aandacht voor wetenschappelijke onderbouwingen van voetbalclichés als “we zijn niet in vorm” of “we laten veel kansen liggen”.

Statistieken bij Nederlandse voetbalclubs

Toch is deze benadering nog lang geen gemeengoed in de voetbalwereld, en ook niet in onze eigen Eredivisie. Schreurs: “Ik heb geen idee hoe ver de Nederlandse clubs hierin zijn. Dat is namelijk vaak niet zichtbaar voor de buitenwereld. Ik denk dat het naïef is om te denken dat Nederlandse voetbalclubs helemaal niets doen met data, maar ten opzichte van Amerikaanse sporten als honkbal en ijshockey is er ongetwijfeld nog veel te winnen.”

Een rondvraag bij clubs in de Eredivisie levert niet veel antwoord op, maar toch willen sommige clubs een tipje van de sluier oplichten rond hun gebruik van statistische analyses. Feyenoord geeft aan sinds 2011 te werken met ORTEC-TSS van voormalig volleyballer Peter Blangé, dat statistieken levert die gebruikt kunnen worden bij de evaluatie van wedstrijden en voor de scouting. FC Groningen heeft zelfs als enige Nederlandse club een sportwetenschapper in dienst en analyseert met hulp van gespecialiseerde bedrijven en kennisinstellingen de trainingen en wedstrijden. Naar eigen zeggen loopt Groningen op dit gebied voor in Nederland, maar treedt de club er niet prominent mee naar buiten.

Bij andere clubs blijkt het analyseren van data nog in de kinderschoenen te staan. NAC Breda laat weten vanaf volgend seizoen actief met statistieken aan de slag te gaan en ADO Den Haag heeft een video-analist en een krachttrainer die “erg veel bezig zijn met alle statistieken en metingen”.

Het nut van statistieken

Nikos Overheul, ook werkzaam voor Catenaccio.nl en de Nederlandse tak van sportdata-verzamelaar Opta Sports, denkt dat veel clubs nog te weinig kijken naar statistieken. “De meeste clubs hebben natuurlijk wel een data-analist, maar in principe heb je daar niet heel veel aan. Je kunt de meest briljante analist hebben, maar als hij geen invloed kan uitoefenen op de besluitvorming, is dat waardeloos. Vergelijk het met het scoutingapparaat. Dat kan nog zo goed zijn, als de technisch directeur er niet naar luistert haal je er geen winst uit.”

Beane krijgt bij AZ ook slechts de rol van adviseur, maar volgens Overheul kan dat wel degelijk iets opleveren. “Bij AZ zijn ze sowieso al bezig op dit vlak, Beane hoeft dus niet vanaf nul te beginnen. Naast zijn expertise halen met ze Billy Beane natuurlijk ook zijn reputatie binnen. Zijn status als Moneyball-goeroe kan ervoor zorgen dat de acceptatie van deze methodes sneller gaat.”

Maar helaas voor Eredivisie-clubs is er maar één Billy Beane, en die heeft zich al gebonden aan AZ. Gelukkig gaf de Amerikaan zelf in een interview met The Guardian  in oktober de oplossing al aan: haal statistiekenbloggers binnen. “In het honkbal is dat al gebeurd en in het ijshockey was er de afgelopen zomer ook zo’n beweging”, weet Overheul. “Talloze statsbloggers werden binnen enkele maanden allemaal opgepikt door clubs. Er is natuurlijk geen enkele reden waarom dat niet ook in het voetbal zou kunnen.”

Kansen voor statistiekenbloggers

Daar wenkt opeens een mooi toekomstperspectief voor fanatieke bloggers die op zolderkamertjes in de weer zijn met cijfers. Zij zouden opgepikt kunnen worden door een profclub en daar de technische staf van nieuwe inzichten kunnen voorzien. Overheul: “Dit soort bloggers kunnen informatie verstrekken over tactische elementen of helpen bij de scouting. Als je net wat slimmer bent dan de tegenstander, bepaalde spelers wel of niet aantrekt, haal je daar uiteindelijk veel winst uit. Al zitten bloggers er natuurlijk ook weleens naast.”

Het grote probleem is echter dat het statistiekenbloggerswereldje in Nederland net zo in de kinderschoenen staat als het gebruik van data bij profclubs. Overheul, Schreurs en anderen als Simon Gleave, Remon Hendriksen en Michel Abbink maken veel gebruik van statistieken, maar doen dat om interessante journalistiek te bedrijven, niet om clubs en spelers beter te laten presteren. “Op dit moment zijn er nog nauwelijks Nederlandse statistiekenbloggers,” weet Schreurs. “Ik denk dat één van de weinige goede Sander IJtsma van 11tegen11 is, hij zou dat wellicht kunnen. Verder zijn er maar weinig. Er zijn in Nederland nog te veel voetbalstatistici die statistieken verkeerd gebruiken of verkeerd interpreteren. Ook de zogenaamde experts en de analisten op tv of op de radio.”

Dat biedt kansen voor jonge bloggers met kennis van zaken, die een goed verhaal kunnen schrijven en opvallen bij clubs. Overheul:  “Voor mensen met de ambitie om bij een club terecht te komen, is dit een prima moment om een blog te beginnen.”

Al één reactie — discussieer mee!