Een grote internationale enquête onder fotojournalisten geeft voor het eerst in de geschiedenis inzicht in wie fotografen zijn en hoe ze zichzelf zien. Het onderzoek schetst een veel optimistischer beeld dan veel andere onderzoeken.

De digitale tijd is het einde van de professionele fotografie. Burgerfotografen maken het vak kapot. Het gemak waarmee foto’s zijn te maken en te verspreiden is de dood in de pot voor de professionele fotograaf die daardoor nauwelijks meer zijn brood kan verdienen en gedoemd is een kwijnend bestaan te leiden.

Onderzoek onder fotojournalisten

Allemaal niks van waar. Tenminste dat zeggen de uitkomsten van een grote survey die het prestigieuze Reuters Institute for the Study of Journalism (RISJ) samen met World Press Photo organiseerde onder de ruim 5 duizend inzenders voor de World Press Photo Contest. Ruim 25% – zo’n 1550 fotografen – stuurden de enquête ingevuld terug.

Het is voor het eerst in de geschiedenis, zo claimen de onderzoekers, dat een alomvattend internationaal enquête-onderzoek gedetailleerd inzicht geeft in de manier waarop fotografen wereldwijd denken over zichzelf en de fotografie. Waar veel van dit soort enquêtes nogal eens beperkt zijn tot Europa of Noord-Amerika, omvat de RISJ-enquete een interessante groep respondenten: slechts de helft kwam uit Europa, een kwart uit Azië, 11% uit Zuid- en Centraal-Amerika en minder dan 10% uit Noord-Amerika.

Het is de bedoeling dat dit onderzoek een jaarlijkse traditie wordt. In het rapport geven de onderzoekers zich voorbeeldig rekenschap van eventuele bias in de resultaten. Die is er, zoals in ieder onderzoek gebaseerd op een enquête. Al was het maar omdat het hier een survey betreft onder inzenders voor World Press Photo, dat wil zeggen de betere en serieuze fotograaf. Maar er is goede reden om aan te nemen dat het hier een goed opgezette survey betreft met voldoende respons om er conclusies aan te verbinden. Hieronder een keuze uit de resultaten.

Full time zzp’ende mannen

De meerderheid van de respondenten (60%) is niet in loondienst, maar werkt als zelfstandig ondernemer, het grootste deel voor traditionele kranten en tijdschriften. De meesten (75%) doen dat full time.

Fotografen zijn geen teamspelers: de meerderheid werkt in zijn eentje (80%) En, ja, in zijn eentje, want professionele fotografen zijn mannen: 85%. (Om het beeld aan te vullen, presenteert het rapport ook zogenoemde snap shots: portretten van bepaalde typen fotografen. Er is ook een snap shot over de vrouwelijke fotograaf, op pagina 54 van het rapport.)

Hoogopgeleide nieuwsfotografen

Aan wat voor type projecten werken die fotografen de hele dag? De meesten noemen zichzelf nieuwsfotograaf (19%). Een andere grote groep werkt aan persoonlijke projecten”(18%), aan portretten (14%) en aan sportfotografie (10%).

Meer dan tweederde van de respondenten heeft een universitaire opleiding. Daar staat tegenover dat een kwart geen specifieke fotografie-opleiding heeft. Bedenk hierbij wel dat de hbo-opleidingen die wij hier kennen, in het buitenland veelal onder universitaire opleidingen vallen.

Lage verdiensten en diefstal van werk

Driekwart van de respondenten verdient minder dan 40.000 dollar (€ 36.000,-) per jaar. Eenderde verdient $ 10.000,- (€ 9.000,-) of minder per jaar. De meesten zijn daar trouwens niet ontevreden over.

Wel ontevreden zijn veel fotografen over diefstal van hun werk. Het ongeautoriseerd verspreiden van foto’s is wijdverbreid. De meerderheid heeft hier geregeld mee te maken en ondervindt er financiële schade van.

Gevaarlijk

Fotografie is ook een gevaarlijk beroep. Meer dan 90% geeft aan dat ze reële fysieke risico’s lopen tijdens hun werk. Zuid-Amerika, Centraal Amerika en de Caraïben zijn de gevaarlijkste regio’s om in te werken. (Er waren erg weinig respondenten uit Afrika, merken de onderzoekers op.)

Manipuleren

Hoewel 76% van de fotografen manipulatie als een serieus probleem ziet en 75% aangeeft dat ze nooit een afbeelding veranderen, geeft 52% aan dat ze wel geregeld foto’s in scene zetten (stagen). Dat wil zeggen iemand vragen om nog eens hetzelfde te doen, te poseren, of om even te wachten tot de fotograaf klaar is. De digitale tijd vraagt wel om nieuwe bezinning op de ethiek, zo vindt men.

Burgers en sociale media

De burgerjournalistiek vormt nauwelijks een bedreiging, zo vindt de meerderheid. Velen zien het zelfs als een positieve ontwikkeling.

Sociale media zijn een must: vrijwel iedereen heeft een website. Facebook is het favoriete socialemediaplatform voor fotografen. Instagram, Pinterest, Tumblr en Twitter zijn veel minder populair.

Een ruime meerderheid geeft aan voordeel te hebben van sociale media, zowel in financieel als niet-financieel opzicht. Sociaal netwerken is een must.

Blij en positief

In tegenstelling tot alle onheilsprofeten van de afgelopen jaren, die een zwarte toekomst voorspelden voor de professionele fotograaf, geeft tweederde aan gelukkig te zijn met zijn loopbaankeuze en voelt 55% zich meestal of altijd positief over de toekomst. En dat is ook logisch met zo’n mooi vak!

Het volledige onderzoeksrapport is te downloaden op de website van Reuters Institute for the Study of Journalism.

Dit artikel verscheen eerder op de weblog van de opleiding Journalistiek en Nieuwe Media van de Universiteit Leiden.

Willem Koetsenruijter

Willem Koetsenruijter is universitair docent Journalistiek en Nieuwe Media aan de Universiteit Leiden.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin de discussie!