Frank Tieskens, datajournalist bij RTL Nieuws Buurtfacts, is gespecialiseerd in visualisatie tools die het nieuws naar je toe brengen, op buurt- of gemeenteniveau. Aanstaande dinsdag spreekt hij tijdens de tijdens de Infographicsavond in Pakhuis de Zwijger: “Datajournalistiek is al heel snel de moeite waard.”

“Ik ben in februari 2013 begonnen met RTL Nieuws Facts. Buurtfacts, het project waar ik nu aan werk, is daar een vervolg op. Sinds het begin ervan maak ik de online producties. Inmiddels hebben we een paar honderd visualisaties, vaak variaties op hetzelfde thema, online gezet. Maar ik ben veel meer journalist dan interaction designer of vormgever. Dat wordt bij RTL Nieuws door anderen gedaan.”

Samenwerken

“Die projecten gaan over buurten met veel inbraken, de data over voornamen van kinderen… Het scala onderwerpen is heel breed. Sinds een jaar doe ik die projecten samen met Jasper Bunskoek, daarvoor deed ik het eigenlijk alleen.
We hebben bij RTL Nieuws eigenlijk altijd samenwerkingen. Dat betekent veel overleggen. We maken visualisaties voor online, maar er zijn ook infographics voor televisie. Wij hebben daar een aparte graphics afdeling voor; daar werk ik dan mee samen. Of ik maak met een verslaggever een dataverhaal. Voor een goede samenwerking is het belangrijk dat iedereen gemotiveerd en enthousiast is, en goed in hun vak.”

Inbraken RTL Nieuws Buurtfacts
Inbraken per gemeente. Door Frank Tieskens, RTL Nieuws Buurtfacts.

TV en online

“Volgens mij vragen visualisaties voor tv niet echt om een andere manier van samenwerken dan online producties. Uiteindelijk zijn we bezig met het zo helder mogelijk vertellen van een verhaal. Dat lukt de ene keer beter dan de andere, maar je werkt samen om dat verhaal te vertellen. Uiteindelijk vertaal je dat verhaal voor tv of internet, of beide. Soms hebben we voor online iets moois neer gezet, en verwijzen we daarnaar op tv. Als het goed is, versterkt dat elkaar. Dat merken we de laatste jaren. Online iets tofs hebben, helpt je verhaal op televisie. En als je op tv deelt dat je online iets leuks of relevants hebt, dan wordt je online productie beter bekeken.”

Persoonlijk en relevant

“In 2013 zijn we met een aantal basis tools begonnen om data te visualiseren. Maar wat we de afgelopen jaren veel hebben gedaan, is data persoonlijk relevant maken. Op tv zijn we veel meer bezig met het vertellen van het grote verhaal. De datavisualisatie voor televisie is meer gericht op storytelling en het duidelijk maken van een boodschap, terwijl online juist heel gericht is op de persoonlijke relevantie voor de gebruiker. ‘Hoe zit het in mijn gemeente? Wat betekent deze maatregel voor mijn portemonnee?’ Dat is mijn expertise: er is nieuws, wat is er technisch mogelijk? En hoe zorgen we ervoor dat zoveel mogelijk mensen op een zo makkelijk mogelijke manier kunnen laten weten wat het nieuws voor hen persoonlijk betekent?”

Online datatools

“Het beste voorbeeld is van een paar jaar terug, toen de PvdA en de VVD een regeerakkoord sloten. De Haagse redactie had toen al snel boven tafel hoe de voorgestelde inkomensafhankelijke zorgpremie er uit zou komen te zien. Dat heb ik vertaald in een aantal formules; en een programmeur heeft in een middag een tool gemaakt. Die tool hadden we diezelfde avond nog online. In de dagen daarna heeft half Nederland gekeken wat die inkomensafhankelijke zorgpremie voor hen zou betekenen. Een week later ging het niet door. Dat toont de impact van zo’n online visualisatie – en het was niet eens een ingewikkelde infographic: gebruikers kregen een getal in rood of groen. Het bewijst ook de impact van datatools op journalistieke sites: het kan je online veel verder helpen.
Toen we met de RTL Nieuws Facts visualisatietools begonnen, zijn de tools heel generiek gemaakt – zodat we er zo veel mogelijk mee kunnen. De programmeurs waar we destijds mee werkten hebben zo goed meegedacht, dat we hen steeds minder nodig hebben.”

Communicatie

“Wat soms lastig is met samenwerken, is mogelijke miscommunicatie met mensen uit verschillende disciplines. Dat journalistiek de dingen niet helemaal goed gaan, omdat je aannames doet die voor de ander niet logisch zijn. Sommige programmeurs denken ‘dit heb je aan me gevraagd, dus dit ga ik doen’. De journalist verwacht dat de programmeur meer meedenkt, terwijl de programmeur een duidelijkere opdracht had gewild. Als dat niet vooraf duidelijk is, kun je langs elkaar heen blijven praten.
Als het misgaat, dan gaat het eigenlijk altijd daar wel mis. Het klinkt simpel, maar de beste oplossing is meer communiceren. Ik probeer mezelf zoveel mogelijk te dwingen zo direct mogelijk met mensen te communiceren.”

Data

“Als het niet goed gaat, komt dat vaker door het werk aan dataverhalen in het algemeen dan door de samenwerking. Soms is er een interessante dataset en maken we iets dat relevant is voor mensen: ‘hoe zit het bij mij in de buurt?’ Maar dan kan het landelijk verhaal net niet prikkelend genoeg zijn. Dat is een obstakel dat we vaak zien. Het probleem zit dan niet in de samenwerking of visualisatie, maar in de data.
Dan komt het minder prominent aan bod op tv: een korte verwijzing en een item van een halve minuut, in plaats uitgebreid verwijzen met een langer item. Als de tool leuk is, dan kijken mensen daar heus wel naar.”

Raadpleeg experts

“Datajournalistiek is eigenlijk al heel snel erg de moeite waard. Er liggen veel leuke, goede verhalen voor het oprapen. Veel journalisten kunnen niet zo goed rekenen, maar er zijn veel anderen die dat wel kunnen. Ga dus vooral aan de slag, en laat je eindproductie bekijken aan mensen die wel goed kunnen rekenen. Sinds ik met Jasper samenwerk, overleg ik veel met hem. En als we echt verbanden gaan trekken, dan leggen we ons werk voor aan experts die veel van het onderwerp weten.”

Meer Frank Tieskens? Volg hem op Twitter, bekijk zijn werk voor RTL Nieuws Buurtfacts, of kom 10 mei naar hem luisteren in Pakhuis de Zwijger.

Nog geen reactie — begin de discussie!