Afgelopen week twitterde Lars Duursma in kritische bewoordingen over een interview van de Volkskrant met VVD-Kamerlid Aartsen. Daar stonden onjuistheden in over de subsidie die het Concertgebouw en het bloemencorso van de overheid ontvangen.

Ombudsman Jean-Pierre Geelen legde afgelopen zaterdag in zijn wekelijkse rubriek uit wat er mis was gegaan: de eindredactie had een correctie die de verslaggever had doorgegeven niet verwerkt in het artikel.

Duursma liet vervolgens in een interview met DNR weten dat het stuk van de ombudsman laat zien dat die niet zo gediend is van kritiek van critici op Twitter. DNR geeft Geelen de kans om te reageren.

Je hebt je stuk opgehangen aan de tweet van Duursma. Er was ook een tweet van het Concertgebouw dat wees op de feitelijke onjuistheden in het artikel van de Volkskrant, maar die tweet noem je niet. Terwijl die tweet veel meer gedeeld en geliked is dan die van Duursma. Waarom heb je ervoor gekozen om je pijlen op hem te richten?

“Ik koos voor de tweet van Duursma omdat die – samen met Sywert van Lienden, die had ik ook kunnen noemen – de eerste was waardoor de bal ging rollen, en ook het langst – tot vorige week vrijdag aan toe. De tweet van het Concertgebouw zag ik meer als het uitbrengen van een persbericht, veel later op de dag. Die had ik ook kunnen noemen, maar het is toch al woekeren met de ruimte in die kolommen, waardoor vermelding er niet van is gekomen.”

In je stuk klinkt irritatie door. Omdat je schrijft over “het matineuze getjilp van Twitter”, “verontwaardiging” en “gretig verspreide kritiek”. Wat stoort je zo aan critici op Twitter die wijzen op een onjuistheid?

“Ik heb niets tegen kritische twitteraars. Sterker: ook ik doe weleens mijn voordeel met terechte kritiek op Twitter. Maar in zijn algemeenheid zit er veel verontwaardiging tussen die geen andere grond heeft dan strikt particuliere. Naar mijn indruk ook vaak van critici die het enkel om de Volkskrant gaat, zonder dat ze die krant lijken te lezen.

Bovendien worden er ook nogal eens wat grote complotten gezien door de Twittergemeente. Als die zouden bestaan, zou ik het toegeven ook, maar tot nu toe is mijn ervaring dat de meeste fouten in de krant stomweg berusten op slordigheid, onachtzaamheid of te grote snelheid.

In dit geval ging het me niet om de eerste tweet van Duursma, ook niet om de tweede. Maar wat mij langzaam begon te ergeren, was de kennelijke onwil om in te zien dat deze fout misschien ook nog iets anders kon zijn dan het ‘willens en wetens laten meevoeren in een politieke campagne van de VVD’ (ik parafraseer hier). Namelijk: een tamelijk onbenullige fout die de verslaggever zelf vóór publicatie wel had hersteld, maar die bij de eindredactie helaas niet is uitgevoerd. Van een ‘communicatie-expert’ had ik meer kennis en begrip over de praktijk verwacht. Van sommige reageerders trouwens ook.”

Waarom schrijf je in de conclusie van je stuk: “de kritische lezer moet weten dat een fout (hoe onbenullig ook) geen vooropgezet ‘nepnieuws’ is”. Je noemt Duursma daar niet, maar de lezer van je stuk zal ongetwijfeld denken dat hij de Volkskrant heeft beschuldigd van nepnieuws, aangezien je hem eerder in je stuk noemt als ‘strenge lezer’. Maar in zijn tweets zie ik niks staan over nepnieuws; hij noemt dat woord niet. Waarom heb je dan voor die bewoording met ‘nepnieuws’ gekozen?

“Met de frase over ‘nepnieuws’ doelde ik niet specifiek op Duursma, maar op de critici die de krant meteen ‘nepnieuws’ in de schoenen schoven – en die waren er, kan ik je verzekeren. Dat begrip wordt veel te vaak misbruikt, zo ook in dit geval. Tenzij je elk bedrijfsongeval wilt betitelen als ‘nepnieuws’.”

Je schrijft in je stuk dat het ging “om een ‘foutje’ zoals dat bijna dagelijks voorkomt”. Maar het ging om een verslaggever die merkte dat zijn geïnterviewde “zijn cijfers niet helemaal op orde leek te hebben”, en er desondanks voor koos om de cijfers niet te checken. Is dat niet meer dan ‘een foutje’? Zeker gezien de impact die dit soort onjuistheden kunnen hebben op de publieke opinie?

“Ik schreef in mijn rubriek al dat de verslaggever natuurlijk uit eigen beweging de feiten had moeten checken. Hij heeft veel feiten gecheckt, zegt hij zelf, maar net dit punt niet. Wrang genoeg kwam dat juist doordat de VVD zelf zag dat ze de cijfers niet helemaal op orde hadden.

Toen de partij met een verbetering kwam, ging hij ervan uit dat dat dan wel de juiste zouden zijn. Noem dat naïef – en nogmaals: ja, de verslaggever had ook na die correctie zelf moeten nagaan wat nu de waarheid was – maar feit blijft dat het in dit specifieke geval voor het eindresultaat niet had uitgemaakt.”

Andere media gingen aan de haal met het nieuws over de VVD-plannen, en berichtten erover met verwijzing naar de Volkskrant. Zo werden de onjuistheden genoemd in een aantal uitzendingen van het NOS Journaal. De NOS heeft dit niet gecorrigeerd. Op de sites van De Telegraaf, Panorama, Powned en Het Parool is de onjuiste informatie nog steeds te zien, met als bron de Volkskrant. Heeft de Volkskrant de betreffende media laten weten dat er een fout was gemaakt en dat de cijfers aangepast zijn door de Volkskrant? Zo niet, zou dat naar jouw idee gedaan moeten worden?

“Ik geloof niet dat de Volkskrant andere media heeft laten weten dat er een fout de wereld is ingegaan. Dat is niet de gewoonte, ook niet van andere media trouwens, het persbureau ANP uitgezonderd, maar die heeft daar het eigen net voor.

Het was best een idee geweest dat in dit geval te doen. Maar in eerste instantie ligt de verantwoordelijkheid hiervoor toch bij die andere media, vind ik. Die hebben op de dag van publicatie kennis kunnen nemen van het rumoer op Twitter, van de online correctie die onder het stuk is geplaatst, een dag later van de correctie in de papieren krant, en een week later van mijn rubriek. Op een onbewaakte spoorwegovergang knipperen de rode lichten minder vaak en lang.”

lees ook:

“De Volkskrant-ombudsman houdt niet van kritische lezers die hun kritiek uiten op Twitter”

Kritische twitteraar Lars Duursma vindt dat de Volkskrant-ombudsman niet inhoudelijk ingaat op zijn kritiek op een Volkskrant-interview.

Alexander Pleijter

Hoofdredacteur

Alexander Pleijter is hoofdredacteur van De Nieuwe Reporter. Hij werkt als universitair docent Journalistiek en Nieuwe Media aan de …
Profiel-pagina
Al één reactie — discussieer mee!