Op een bankje in het Engelse stadje Salisbury zakken op 4 maart 2018 oud-spion Sergei Skripal en zijn dochter Yulia in elkaar. De twee zijn vergiftigd, en het vermoeden bestaat dat de Russische overheid achter deze aanslag zit. Maar hoe bewijs je zoiets?

Het internationale onderzoekscollectief Bellingcat bewees in eerdere jaren al – denk aan de onthullingen rondom MH17 – dat zij vanuit een ogenschijnlijk kansloze positie een enorme hoeveelheid feiten naar boven kunnen halen. En het lukte ze dit jaar wederom met de zaak-Skripal: Twee Russische verdachten en hun band met de geheime dienst werden uitvoerig beschreven.

Ook het einde van dit jaar is druk en rumoerig voor de Nederlander Christiaan Triebert, dus we spreken elkaar even via Whatsapp. Dit jaar bleek vooral het jaar te zijn waarin de gemeenschap rondom Bellingcat een enorme groei doormaakte.

Hoe zou jij afgelopen jaar omschrijven voor Bellingcat?

“Ik denk dat 2018 een bijzonder mooi jaar was voor ons. Nog nooit hebben we wereldwijd zoveel aandacht gekregen voor onze onderzoeken. Dat is mede dankzij het Skripal-onderzoek dat wij hebben gepubliceerd. Daarnaast is er ook een documentaire over ons in première gegaan. Bellingcat is enorm aan het groeien.”

In welke opzichten groeien jullie?

“Als je me begin dit jaar had gevraagd hoe Bellingcat ervoor staat, dan waren er vier mensen die betaald kregen. Aan het eind van 2018 zijn dat er tien. Dat zegt genoeg.”

“Dit jaar was bijzonder goed voor Bellingcat. Wij zijn aan het professionaliseren.”

“Wij hebben nog nooit zoveel workshops gegevens als in dit jaar. Dat zijn workshops van vijf dagen lang, waarin je leert hoe openbronnen-onderzoek werkt en hoe je dat zelf kun toepassen. Zo’n cursus kost $2.500 per persoon. Daarmee ontvangen we ongeveer de helft van alle inkomsten voor Bellingcat. Het is erg fijn dat we zo’n onafhankelijke inkomstenstroom hebben.”

“Dit jaar was bijzonder goed voor Bellingcat, omdat we veel mensen binnen die gemeenschap ineens kunnen betalen voor het werk dat zij voor ons doen. Wij zijn aan het professionaliseren. Hopelijk kunnen we aankomend jaar nog meer mensen – die het nu als hobby naast hun werk doen – ook financieel iets teruggeven voor het onderzoekswerk dat zij doen.”

En die professionalisering gaat verder dan alleen vrijwilligers betalen, begreep ik.

“Klopt, we gaan een kantoor openen in Nederland.” Vanuit Den Haag (dichtbij het Internationaal Strafhof) wil Bellingcat lokale onderwerpen via openbronnen-onderzoek gaan oppakken.

“Voor Bellingcat is ieder onderzoek bijzonder.”

Maar het is niet alleen financieel een goed jaar voor jullie. Op welke onderzoeken ben je trots?

Triebert wil vooral benadrukken dat de gemeenschap rondom Bellingcat de onderzoeken tot een succes maken. Zonder vrijwilligers en onderzoekspartners zou er een stuk minder van de grond komen.

“Voor Bellingcat is ieder onderzoek bijzonder. Of het nou Dutch Arms is, waarbij we samenwerkten met Lighthouse Reports en KRO-NCRV (en waar de schrijver van dit artikel ook onderdeel van uitmaakte, red.). Of het Skripal-onderzoek, dat voor een groot deel door een vrijwilliger is gedaan. Of de Khashoggi-zaak waar ik heb samengewerkt met de New York Times.”

En is er ook een specifiek onderzoek waar je trots op bent?

“Uiteindelijk denk ik dan aan de Khashoggi-zaak. Of nou ja, trots is niet het juiste woord. Het was een belangrijk onderzoek. Maar ja, er zijn zoveel belangrijke onderzoeken. Ik kan je wel een flinke lijst mailen hoor.”

Hoe kijk jij terug op het journalistieke jaar 2018?

“Het is mooi om te zien dat er steeds meer aandacht komt voor openbronnen-onderzoek. Het BBC Africa-onderzoek met die video over Kameroen was een groot succes.”

Bron: youtu.be

“Ook andere mediapartijen zijn nu zulke teams aan het opzetten. New York Times werkt al een tijdje met een zogeheten Visual Investigations-team. ProPublica is ook bezig om zo’n team op te zetten. In Nederland investeert de KRO-NCRV in een data-redactie. En last but not least The Correspondent, de internationale tak van De Correspondent. Het is heel goed om te zien dat in een tijd van 24/7 nieuwsvoorziening er aandacht komt voor meer diepgravende journalistiek.”

Triebert blijft even stil op de Whatsapp-voicememo. En dan schiet ineens het voorbeeld van Strava – in het nieuws vanwege de zichtbare legerbasissen – hem te binnen. Oorspronkelijk werd dat door Bellingcat-bijdrager Nathan Ruser ontdekt. “De gemeenschap die dit allemaal doet is heel klein. Daarom is het heel mooi om te zien dat iedereen zijn weg begint te vinden in die wereld. En dat iedereen ook de credits krijgt die hij verdient.”

Bekijk hier de documentaire over Bellingcat

Jerry Vermanen

Redacteur

Jerry Vermanen werkt als datajournalist bij KRONCRV.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin de discussie!