Onlangs verscheen op de site van de Correspondent een stuk van de Zwitser Rolf Dobelli, die al 10 jaar geen nieuws meer volgt. Nieuws helpt hem naar eigen zeggen niet de wereld beter te begrijpen of betere beslissingen te nemen. Het maakt hem juist angstig. Nieuws is volgens Dobelli ‘gevaarlijker dan alcohol’.

nieuwsdieet

Met zijn boek ‘Het nieuwsdieet’ wil hij ook zijn lezer laten ‘afkicken van de zucht naar nieuws’, die zich heeft ontwikkeld tot ‘een gevaarlijke manie’. Het is volgens hem beter om Wikipedia als startpagina te hebben. En om boeken te lezen ‘die de complexiteit van de wereld schetsen’, liefst één boek per week, elk boek twee keer achter elkaar.

Zijn betoog om het nieuws links te laten liggen werd kritisch besproken in de Volkskrant, Trouw en in FD. Terecht, want zijn beweringen zijn veelal ongefundeerd en hij gaat volledig voorbij aan belangrijke functies van journalistiek, zoals het controleren van de macht en het blootleggen van misstanden in de samenleving.

Toch bevat zijn verhaal inspiratie voor nieuwsorganisaties.

Een derde vermijdt regelmatig het nieuws

Want Dobelli is niet alleen. Bijna een derde van de Nederlanders vermijdt regelmatig het nieuws, zo valt te lezen in het Reuters Institute Digital News Report 2019. Volgens dit onderzoek doen mensen dat onder meer omdat ze de hoeveelheid nieuws vermoeiend vinden.

Een derde van de Nederlanders: dat is nogal wat.

Maar nieuwsorganisatie kunnen er ook iets aan doen, door wat vaker uit te zoomen van de dagelijkse nieuwsgebeurtenissen. Door naast het eendimensionale ‘wat’ vaker ook het ‘hoe’ en het ‘waarom’ toe te voegen.

Hoe zit het nu precies, hoe is dit gebeurd, hoe gaat het zich ontwikkelen, maar ook: hoe hebben we dit verhaal gemaakt en hoe kun je er zelf iets aan doen? Waarom is dit nieuws belangrijk, waarom moet ik dit weten, en: waarom heeft deze nieuwsorganisatie dit verhaal gemaakt?

Screenshot-2020-01-23-at-09.22.23
De ‘hoe’ en ‘waarom’-vragen vertellen iets over de afzender en bieden context voor de ontvanger.

Constructiever en relevanter

Het toevoegen van ‘hoe’ en ‘waarom’ maakt het nieuws constructiever en relevanter. Want wanneer je de vraag ‘waarom brengen we dit nieuws eigenlijk?’ niet kunt beantwoorden of alleen kunt met een opportunistische reden, dan is het misschien een idee dit verhaal achterwege te laten. Een incident dat niet voor iets groters staat, is net zo goed sensatie als het optikken van ophef op Twitter.

Door uit te leggen hoe een situatie ontstaan is en hoe het nieuws zich mogelijk gaat ontwikkelen, geef je de ontvanger meer grip op het nieuws. Het is een bekende valkuil om te veel voorkennis te veronderstellen. De lezer heeft misschien maar 30 van de 100 artikelen over het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran gelezen. Waarom geven we dan geen goede samenvatting van die 100 artikelen, als een soort journalistieke Wikipedia-pagina?

Screenshot-2020-01-22-at-15.20.04
Bepaal zelf je instapniveau voor het bekijken van de brexittijdlijn.

De collecties van de NOS doen een goede eerste poging hiertoe. Deze pagina’s beginnen juist met de tijdloze inhoud en de meest actuele berichten staan onderaan, precies het omgekeerde van een nieuwsbericht.

Ook deze Brexit-tijdlijn, het equivalent van 224 Teletekst-berichten, geeft je het volledige verhaal. Door te kiezen voor ‘easy’ of ‘medium’ of ‘expert’, bepaal je zelf je instapniveau.

Personalisering en samenhang

Op zo’n manier zou een gepersonaliseerde homepage ook kunnen werken: op basis van wat je al hebt gelezen, krijg je volgende artikelen gepresenteerd, met meer of minder context. Sowieso is het raar dat nieuwssites nauwelijks een geheel vormen. Waar het Journaal een zorgvuldig samengesteld pakket is, zijn nieuwswebsites vaak maar een samenraapsel van losse berichten.

The Atlantic doet een poging tot meer samenhang. Op de nieuwe homepage van de app word je als in een nieuwsbrief begroet en krijg je een inleiding op de belangrijkste verhalen van die dag.

Screenshot-2020-01-22-at-15.20.19
Twee verhalen op de homepage van The Atlanic-app, die voelt als een nieuwsbrief.

Extreem uitgezoomd

Newschain, een Nederlandse start-up, levert aan onder andere het AD een tool waarmee je tijdloze contentblokken aan je nieuwsartikel kunt toevoegen. De lezer kan erop klikken om te lezen hoe het ook alweer zat met dit onderwerp.

NOS Stories, bekend van het succesvolle Instagram-account, is ook niet bang om de wat meer basale vragen te beantwoorden. De site legt jongeren uit waarom een politicus eigenlijk moet opstappen als er iets fout gaat. Vragen die je normaal gesproken stelt aan Google.

Screenshot-2020-01-22-at-15.20.31
Een artikel op nosstories.nl dat uitlegt dat de redactie nieuws over Oeigoeren niet verzwijgt.

In de artikelen van NOS Stories wordt extreem uitgezoomd op het nieuws. Het nieuws is alleen de aanleiding en alleen die aanleiding hoeft in het artikel te worden vervangen bij het volgende politieke schandaal. Ook legt de redactie uit dat zij nieuws over de Oeigoeren heus niet verzwijgt en hoe zij te werk gaat bij een aanslag, om zo de jongere meer begrip te geven over hoe zij de nieuwsvideo’s op Instagram moeten interpreteren.

Dit soort metajournalistiek neemt het afgelopen jaar een vlucht. De Volkskrant heeft hier een speciale redacteur voor aangesteld, om als een interne correspondent op zoek te gaan naar de meest interessante verhalen van de redactie. Waarin de redactie ook zichzelf de maat durft te nemen.

Meer vertrouwen

Uit onderzoek onder Volkskrant-lezers bleek het toelichten van de totstandkoming van een verhaal te zorgen voor meer vertrouwen en een hogere waardeperceptie, omdat de afwegingen inzichtelijker werden. Wanneer werd verteld waarom de redactie een verhaal belangrijk vond, voelde de lezer een grotere verbondenheid met de missie van de krant.

Screenshot-2020-01-22-at-15.21.02
Een metaverhaal van de Volkskrant.

On demand

Met de opkomst van podcasts zien we een vlucht in het toevoegen van context aan het nieuws. Journalisten kunnen er meer in kwijt dan in hun artikel, zowel over de totstandkoming ervan als hun eigen enthousiasme en fascinatie.

Screenshot-2020-01-22-at-15.21.24

The New York Times plaatste bij een livestream van de Trump-hearings het live-commentaar van verslaggevers, waarmee je – op hetzelfde moment – wordt geholpen met het begrijpen ervan. En het maakt het nieuws nog spannender ook.

Gelaagdheid is makkelijker in on demand media, maar ook een experiment in het NOS Journaal laat zien wat voor impact context kan hebben: tv-kijkers die uitgelegd kregen waarom de situatie in Sudan zo prangend was, vonden de reportage die erop volgde een stuk belangwekkender.

De eerste versie van een geschiedenisboek

Alleen het nieuws brengen is niet meer voldoende. Uitleg óver het nieuws en wat het nieuws betekent, is minstens zo belangrijk. Alleen ervoor zorgen dat artikelen kloppen, is niet meer genoeg. Nieuwsorganisaties moeten ook laten zien dát het klopt.

Met het toevoegen van ‘hoe’ en ‘waarom’ vinden we mooi het midden tussen de ‘goedkope suikersnoepjes’ waar Dobelli nieuwsberichten mee vergelijkt, en het geschiedenisboek dat hij noemt als alternatief. Iets meer uitzoomen op het nieuws van vandaag dus. Niet voor niets wordt journalistiek wel ‘the first rough draft of history’ genoemd.

Gonnie Spijkstra

Gonnie Spijkstra werkt freelance bij nieuwsorganisaties op vernieuwingsprojecten, zowel voor digitale producten als ontwikkeling bij …
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin de discussie!