In de zomer van 2018 pookte Hugo Borst het vuurtje op met het idee om een programma op poten te zetten waarin hij op zoek zou gaan naar een vrouwelijke commentator. De discussie kreeg een impuls van Frits Barend in het praatprogramma VI Oranje Blijft Thuis waarin hij zei dat Nederland het “Saoedi-Arabië en Iran van het Westen” is.

Zijn dochter, sportjournalist Barbara Barend, zei daarop in het NOS Radio 1 Journaal: “In Duitsland hebben ze tenminste een vrouwelijke commentator. Dáárvan gaan mijn haren recht overeind staan, dat we zelfs bij het afgelopen vrouwen EK niet eens een vrouwelijke commentator hadden.”

De aanleiding voor het plan van Hugo Borst en de uitspraak van Frits Barend was het nieuws rondom het WK van 2018. Tijdens dit WK klonken er voor het eerst in de geschiedenis vrouwenstemmen uit de Duitse en Engelse tv’s tijdens de wedstrijden; deze landen hadden vrouwelijke voetbalcommentatoren. Nederland niet, en dat zorgde hier voor discussie.

Vrouwen presenteren de Champions League

In Nederland is er tot op heden nog geen vrouwelijke voetbalcommentator geweest, die een voetbalwedstrijd op het hoogste niveau heeft verslagen op landelijke radio of televisie. Wel zijn er vrouwelijke presentatoren van voetbalprogramma’s.

Bij de commerciële zender FOX zijn sinds een aantal jaar drie vrouwen in beeld: Hélène Hendriks, Fresia Cousiño Arias en Aletha Leidelmeijer. Hélène Hendriks is in 2019 als eerste vrouw ooit sportjournalist van het jaar geworden en presenteert voor Veronica de Champions League.

In 2017 werd bekend dat bij Ziggo Sport twee vrouwelijke presentatoren het Engelse en het Spaanse voetbal in het programma Deportivo United zouden presenteren. Dat zijn Aïcha Marghadi en Anne-Marie Fokkens.

Bij de NOS is Dione de Graaff al sinds 1995 een vast baken van Studio Sport en tegenwoordig is Rivkah op het Veld een nieuw gezicht bij Studio Sport en evenementen zoals het vrouwenvoetbal. Dat zijn bij elkaar opgeteld nog geen tien vrouwen tegenover een overgrote meerderheid van mannen.

Mannencultuur

“Het is zeker een mannenwereld”, meent Hugo Borst. “Je moet als vrouw van goeden huize komen. Als jij een twijfelgeval bent, heb je grote kans om te sneuvelen. Als je nou kijkt naar Hélène, Fresia en Aletha, ze doen het allemaal op hun manier heel erg goed. Ik hoor nooit twijfel of seksisme over hen, nooit”, aldus Borst.

Voor haar aanstelling als presentator bij FOX heeft Aletha Leidelmeijer op redacties gewerkt waar ze zelf altijd de enige vrouw was. “Tot nu toe heb ik alleen maar met mannen gewerkt, bij FOX stond ik voor het eerst met vrouwen achter de schermen.”

Leidelmeijer probeert zelf te zorgen dat ze als vrouw niet aan de kant geschoven wordt, “want je kan daar gewoon geen slachtoffer van worden.” Het werken op redacties met mannen is volgens haar wel gelijkwaardig. “Ik vind dat ik als vrouw op de redactie vrij snel geaccepteerd ben, want als mensen een klein beetje verder kijken zien ze ook: die heeft toch wel wat ervaring.”

Zoektocht voortzetten

“Anno 2020 is voetbal geen mannensport meer.”

Hugo Borst

Het plan van Hugo Borst om op zoek te gaan naar een vrouwelijke commentator ging door omstandigheden niet door. Als het nu nog zou kunnen, zou hij er zo aan beginnen.

En dat terwijl hij eerder zonder succes een vergelijkbaar programma op poten zette. “Ik heb ooit met Barbara Barend in 2004 Komt dat Schot gemaakt, op zoek naar commentatoren. Toen zeiden wij tegen elkaar: ‘Jezus, wat is dit matig’. Wij vonden de inzendingen vrij beperkt qua talent, er zaten ook weinig vrouwen tussen.”

Toch is het Volgens Borst belangrijk om het nog een keer te proberen. “Het is heel moeilijk om goede mensen te vinden voor dat ambacht. Laten we ons best doen om vrouwen te vinden die dit goed kunnen en tijd investeren om ze op te leiden en een kans te geven. Anno 2020 is voetbal geen mannensport meer.”

Laat je horen!

Vergeleken met Europese voetballanden als Duitsland en Engeland is Nederland absoluut niet het Saoedi-Arabië van het Westen. In die landen zijn de man-vrouwverhoudingen bij voetbalprogramma’s vergelijkbaar met Nederland: ook daar zijn de vrouwen niet in de meerderheid. Op één gebied kan Nederland wel een voorbeeld nemen aan Engeland.

In Engeland is erg veel aandacht voor vrouwen in de voetbalwereld. Veel vrouwelijke presentatoren, analytici, commentatoren en scheidsrechters zijn aangesloten bij de organisatie Women in Football, die veel onderzoek doet naar discriminatie op de werkvloer.

Uit een onderzoek van de organisatie uit 2016 blijkt dat ruim 61 procent van de vrouwen seksistische grappen en opmerkingen op het werkveld ervaart en vijftien procent seksuele intimidatie. Wat dat betreft valt er ook in Engeland nog een hoop te halen, maar de vrouwen daar spreken zich wel uit. En dat zorgt voor meer openheid en bespreekbaarheid van seksisme en de mannencultuur.

In Nederland heb je Hugo Borst en Henk Spaan aan je zijde, maar ook vrouwen zelf moeten zich meer laten horen.

Vrouwen naar het mannenvoetbal

In 2019 zond de NOS zond het WK uit en maakte er een praatprogramma omheen: Studio France. Daarin kwamen vrouwen voorbij die naast vrouwenvoetbal op televisie nu óók over mannenvoetbal praten.

Voormalig voetballer Leonne Stentler schoof destijds aan bij Studio France en schuift nu aan bij Eredivisie op Vrijdag van de NOS. Oud-international Anouk Hoogendijk is ook een steeds bekender gezicht bij voetbalprogramma’s. En Engeland-correspondent en journalist Suse van Kleef was vaste analist in het programma en staat nu voor ZIGGO langs de lijn als verslaggever bij de Premier League, de Engelse competitie.

De stap van vrouwen naar het naar het mannenvoetbal wordt niet alleen in Nederland gemaakt. In Engeland is BBC-presentator Jacqui Oatley doorgegroeid als commentator van het vrouwenvoetbal naar het mannenvoetbal; in 2007 werd ze de eerste vrouw die een Premier Leaguewedstrijd van commentaar voorzag.

De Engelse topspelers Alex Scott en Eniola Aluko, die uitkomen voor het nationale vrouwenteam, zijn tegenwoordig bekende analisten voor programma’s over mannenvoetbal, zoals BBC’s Match of the Day.

Investeren in vrouwen

De NOS heeft actief geïnvesteerd in de aandacht voor het vrouwenvoetbal en dat leverde direct twee vrouwelijke analisten op. De vlucht die het vrouwenvoetbal de afgelopen jaren heeft genomen met het winnen van het EK en zilver op het WK, zal volgens Borst – “als die meiden stoppen over een jaar of zes” – goed zijn voor een toename van het aantal vrouwelijke analisten. Borst: “Stel dat voetbalster Sherida Spitse die ambitie heeft. Zij lijkt me niet iemand die zich laat imponeren door een man.”

De drie eerdergenoemde presentatoren van FOX kwamen allemaal van een kleinere sportredactie: Hendriks werkte voor Omroep Brabant, Leidelmeijer kwam van RTV Utrecht en Cousiño Arias van Ajax TV. Bij FOX zijn ze doorgegroeid: alle drie zijn ze de afgelopen tien jaar voor de camera terechtgekomen.Volgens sportjournalist Henk Spaan komt dit doordat Fox actief in de vrouwelijke presentatoren heeft geïnvesteerd. “Je moet vrouwen opleiden en FOX heeft dat gedaan.”

Alleen al door deze groei van vrouwen in het verslaggeversvak is de voetbalwereld veranderd, vindt Aletha Leidelmeijer: “Laat het op z’n beloop en wees blij met de huidige stand van zaken. Het is niet meer zoals vijftien jaar geleden.”

Alleen nog maar meer

Het toenemend succes van het vrouwenvoetbal in Nederland heeft ervoor gezorgd dat meer vrouwen over mannenvoetbal praten op de Nederlandse televisie. Dit zal in de toekomst alleen nog maar meer worden.

De discussie komt ook meer op gang door initiatieven zoals die van Hugo Borst. Als vrouwelijke presentatoren, analisten en sporters zich hierin mengen, breek je de voetbalwereld voor vrouwen steeds meer open, zoals in Engeland.

Volgens Borst zullen zich de aankomende jaren meer vrouwelijke commentatoren aandienen. “Ik denk dat het een proces is dat te rustig is gegaan, maar nu een inhaalslag maakt.” Wel zal er actie ondernomen moeten worden om minimaal één vrouw achter de commentatorsmicrofoon te krijgen, vindt Henk Spaan: “Er moet beleid komen om die achterstand op andere landen in te lopen.”

Babette Bakker

Babette Bakker studeert journalistiek aan de Christelijke Hogeschool Ede en deed onderzoek naar vrouwen in de voetbaljournalistiek.
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin de discussie!