Door de huidige corona-crisis is er veel hongersnood in de Zuid-Afrikaanse townships. “Daar sta je dan tussen mensen die honger lijden. Als ik geen journalist was geweest, had ik hen in theorie iets kunnen geven. Al denk ik dat dat nog niet handig is, want je kunt niet iedereen iets geven, dus dat kan dan juist ook weer ruzie veroorzaken. Tijdens een interview of als ik in een township ben, probeer ik daar niet aan te denken. Dan probeer ik gewoon mijn werk te doen en interesse te hebben in mensen en te luisteren naar hun verhalen.”

Mensen helpen of geld geven

Veel mensen in crisissituaties hebben het slecht. Ze hopen soms dat meedoen aan een interview hen ook iets oplevert. Is het ethisch verantwoord om mensen daarvoor te betalen of iets te geven?

“Ik zou mensen nooit voor een interview betalen. Ik vind wel dat wanneer je een interview doet met iemand die heel arm is en je staat toevallig naast een kioskje, er niet zoveel mis is met het aanbieden van een cola. Als ik een professor of politicus moet interviewen, gaat dat soms ook gepaard met een drankje of een lunch. Er zijn natuurlijk ook mensen die echt zeggen dat mag niet, want dan gaat diegene verwachten dat hij een colaatje krijgt voor een interview. Ik vind het ook weer anders als je hem of haar helpt door speciaal naar de supermarkt te gaan om een cola te  kopen. Er zijn altijd gradaties.”

“De manier die ik voor mezelf heb gevonden, is dat als ik echt het gevoel heb dat ik iets wil doen voor de mensen die ik interview, ik zoek naar een omweg. Dat ik indirect wat voor hen kan betekenen, zonder dat ze weten dat het van mij komt. Wanneer ik dan thuis ben, maak ik bijvoorbeeld geld over naar de organisatie die bezig was op de plek van het interview. Op deze manier kan ik toch mijn geweten sussen, zonder dat ik directe hulp aan de geïnterviewde verleen.”

Geld verdienen aan andermans leed

Het beroep van een correspondent is soms dubbel. Je doet verslag van rampen en menselijk leed. Als journalist verdien je hier geld aan. Posthumus deed vorig jaar verslag in Mozambique na de overstromingen door cycloon Idai.

“Het is raar, want ik interview mensen die mij vertellen dat hun hele huis is weggevaagd en niks meer hebben. Ik sta dat op te tikken en stuur het naar de krant. Het is cynisch, want uiteindelijk is het toch een soort van cashen. Ik ben daar niet bewust mee bezig, maar dat is wel waar het op neer komt. Bij een crisissituatie kan ik namelijk veel verhalen schrijven en geld verdienen.”

“Als je verslag doet van crisissituaties, zit je op een bepaalde manier altijd in een ethisch dilemma. Ik ben relatief gezien rijk en ik kom geld verdienen aan de ellende van iemand anders. Je kan het moeilijk anders zien. Het is niet dat ik dat wil, maar het is nu eenmaal zo. Zeker omdat ik, net als bijna elke buitenlandcorrespondent in Nederland, freelancer ben. Ik probeer dat dilemma op het moment zelf wel zoveel mogelijk uit te schakelen. Als ik er de hele tijd mee bezig ben, kan ik mijn werk nauwelijks nog doen. Ik kan me niet steeds schuldig voelen over het feit dat ik hier geld aan verdien.”

Omgaan met het dilemma

“Ik probeer het dilemma vaak bewust pas achteraf te voelen. Dat klinkt een beetje hypocriet, maar het is wel zo. Op het moment zelf ben ik gewoon aan het werk. Er wordt ook verwacht dat ik een artikel schrijf. Als ik de hele tijd bezig ben met mensen helpen dan kom ik daar niet meer aan toe.”

“Op de terugweg denk ik er dan wel over na. Ik werk vaak samen met een fotograaf en dat is prettig. Je kunt het er op de terugweg dan met elkaar over hebben. Tegelijkertijd vind ik het belangrijk om me er niet te veel op te focussen, het moet niet zo zijn dat ik met al mijn privileges vervolgens ga klagen dat het voor mij zo zwaar is om anderen te zien lijden.”

“Je schakelt je gevoel daarin ook een beetje uit. Uit zelfbescherming en ook uit professionaliteit. Je helemaal afsluiten werkt niet, want dan loop je als een soort westerse ramptoerist door zo’n overstromingsgebied. Enerzijds probeer ik wel empathisch te zijn, want je moet je wel kunnen inleven in iemand en het verhaal kunnen vertellen. Objectieve journalistiek bestaat niet, maar als ik te veel mee ga in de ellende van sommige mensen dan word het moeilijk om daar nog de nodige afstand in te bewaren. Daar moet je een balans in zoeken.”

Lees de andere interviews met correspondenten over ethische kwesties.

Anoes Melse

Anoes Melse studeert journalistiek aan de Christelijke Hogeschool Ede. Voor haar afstudeeronderzoek onderzocht zij ethiek in de …
Profiel-pagina
Nog geen reactie — begin de discussie!